Alibutod

Obra Ni Bagasay

“Pabakal po ng buto ng radish”, makon ang mga batang aga aradal sa Cuyo Central School. Ing pakimanan ko kung anono ang “buto ng radish” sa cuyonon, andang sabat, “di ko alam.”

Kamo kabay akaelam pa ra kung anono ang “buto ng radish” sa cuyonon? ay ang “buto ng tao”? sa cuyonon mi iba pang maliag i kon ang “buto” nga pirmi ta ababagat digi sa Cuyo Press. dato kabay aelaman anda ra?

Kita nga abuay den ag aralin sa Cuyo, mas madadalem pa ag Cuyonon kaisa mga batang bago aga tomorobo sa ateng ing bayan nga banwa. Tabang! maiwan kita ren i dia?

Si tayangaw, isara sa anang mga ing titingwa animan ag patikaseg tana i mayad nga maimo ang “Ploning” ay para makabalik ta ang Cuyonon sa tagiposon ang kada Cuyonon, labi pa ren da enged ang doto pa sa aten asta dadi. Aka palua ren ang Ploning sa kalibotan piro midio ara pa ipikto sa ateng mga kabatan ig mga gurang gurang. Ayamo kabay naeya kita mayad ag limeg i Cuyonon? Dia kabay dara ren ang ing tatawag nga modirnisasyon? O talagang ara kita ren’ mamaimo digi sa Cuyo Press?

Ang provincial board, paagi ki Vice-Governor Dave Ponce de leon ag palua ra i lai nga maga cuyonon sanda kaisara ang saka bulan kung aga session. Sa Provincial Capitol ang Palawan, tuladato ra, maga limeg sanda i cuyonon once a week (beken i kada iwik) o basta cuyonon imong kaampang, cuyonon da imong limeg. Kumusta ren kabay ang proposal nga dia?

Ay ang mga Skul kabay aga osoy da? ang mga bata sa elementaria doro pang ka-bilib ingan sa andang mga maistra animan kung anono ang turo ni ma’am, indi enged p’widi mabari. Kung si ma’am tagalog anang limeg, maski dian logat-logatan, ang mga bata maga tagalog da, ig otro ra logat-logatan.

Tuladato ra ang mga batang ara pa i aradal. Kung anono ang ituro andang gurang-gurang, maman da andang osoyon. Ayamo kabay ang ibang gurang-gurang nga parihong Cuyonon, kung sandang mag-asawa ang aga ampang, andang limeg Cuyonon piro andang mga bata kung ing kakampang anda, tagalog? ang rason ang iba, para kono ma’nad ag tagalog ig indi korian kung mag impisa ren i adal. Ilambio! kita ang una basta sa lua ren ang skul Cuyonon don ateng limeg piro mag abot kita sa ibang banwa ara kita ra i kaeyan? maliag i kon iba ang tagalog kanodaya kaysa dadi?

Ang mga bata maman ang ALIBUTOD i ang sosyidad. Kananda maga alin ang madarason pang Hinirasyon. kung sanda indi ren kaelam ang “buto ng radish” sa Cuyonon dadi pa lamang, ara kita ren’ katatanem. Ang mga kaoy manda malabeg andang kabui piro magaabot da enged nga mapapatay o mi magapetpet. Pariho sa natabo sa’teng latong Cuyo.Ā  KUNG MAG ABOT ANG TIMPONG DATO, MARASANO KITA REN LAMANG?

Ara iba, sa libro ta ren lamang makikita ang CUYONON. matugot kamo kabay?

Advertisements

8 thoughts on “Alibutod

  1. pakinasen

    Dan den ang resulta ang pagbawal nga mag limeg i cuyunon sa klasrum o sa seled ang kampus. Walo ka oras ang bata sa eskuelan, ig ang bisara ang maestra 100% ing paparet anda. Kung madakep nga aga limeg cuyunon, mi multa, ta sinong bata ang aliag nga anang balon pira ra lamang ka sentabos, mabubuinan pa, animan patikaseg tagalog maski manda lugat lugatan. Dugangan pa ma uli sa balay maseleng i tv asta ang gurang gurang nga aga kaampang kananda i tagalog. Sa adlaw adlaw kundato ang atatabo, natural, dura ren ang cuyunon.
    Isara sa akeng obserbasyon, ang aga mal o aga patikaseg nga ma “preserve” ateng kultura, ang mga tao nga agalin den i Cuyo, siguro tenged sa ateng kapungaw sa ateng ing alinan, nga maski adin kitang parti kalibutan ka’bot, mabalik kita ra nged sa Cuyo. Ang mga tao sa Cuyo, ara sanda ing imatian nga kapungaw tenged nga duto sanda ra lamang. Beken den andang “concern” kung madura ateng linguahe. Ayamo kung pista lamang mi cultural night? Tenged nga mi mga bisita kitang mga cuyunon nga naidlaw ka bati i kanta o saot nga cuyunon. . .
    Mi isarang tao kaming naka ampang dadi ameng pag uli, aka iristorian ang ploning, makon akeng manang, aruy ako ka apat i seleng, magsabat ameng kaampang, ilam! angka kori i intindien anang istoria, makon ako anang gamen datu mi mga flashback, ara na kuno na appreciate. . . mag bereblag kami, makon akeng manang, kailura ja, mi inadalan da andan ayamo angka ruya anang pang intindi. . . mapungaw nga dapat ikadenged ta ang Ploning, piro kita mismong cuyunon beken pa saka baraubay. . . . .

    Like

    Reply
  2. TAGITIS

    dan ang mga elementary kami pa medio ara kami pagtaragalog sa iskwelan adedemdeman ko pa ang grade 2 kami permi may story telling time si mam anonas ing istorian na kami sa cuyunon pero dato sa english or tagalog na story book ta dan ang ibang eskwela permi aga tambe tambe sa ameng rum ay agapamati ang iba ngani kapipireng ay ang katinlo i pamatian ay cuyunon naintindian ameng lagi. dadi ang mga bata sa cuyo mga tagalog don..ang tagalog lamang sa neighborhood ang mag uruli cuyo ang pamilya y tia merla lucas dan anang mga bata say ice drop maman ing dadayaw ay mga tagalog kuno ta kami taragalog da maski lugat lugatan.
    dadi akeng buto maski agatagalog pero dorong ka ansyano ag cuyunon maren umpisa kaelam aglimeg kada kabati ameng arampangen apakiman nga lagi kung ano sa tagalog o ano sa cuyunin…ara men y tuturui tana mismo agadal cuyunon.

    datong ara ko pa naseseleng ang ploning sa dvd na binakal ni nanay pero pirated ha dan mi akakon manda cuyunon da akaseleng ang ploning sa dvd pirated indi kono maintindian ang istoria ang ploning, abaw ang maseleng ko dato manda fr.past to present to present fr.past ang kadali lamang intindien…

    Like

    Reply
  3. Lamgam

    Datu baya, ang istudyate ako pa sa Pi-Is-Yu me agpakon baya nga mga taga National Commission on Culture and Arts (NCCA) sa Puerto ag buat sanda y seminar nga atetenged sa pagpaparabong y ang mga lumang kultura sa Pilipinas…

    Sa indong pabetang kabay me mabubuat kita nga makapakitaw kita y tabang sa NCCA oman agud makaisip kita i matinlong proyekto?

    Siguro matinlo kung beken y politiko ang magpatiuna nga mag-obra digue… Piro isara tana sa mga taong ing-re-respeto sa ateng banwa.

    Tapos ang effort eh tarabang ang tanang mga cultural minorities sa Palawan…

    What we need is a holistic cultural revival/revolution in Palawan.

    Magtarabiangan kitang mga Palaweno — Cuyonon, Agutaynen, Cagayanen, Tagbanua, yg iba pang mga tribu duto.

    šŸ˜€

    Like

    Reply
  4. tagitis

    jantri apaeya ko pa agpaburit ako ren nga akeng unico hijo 100% anang pagkacuyunon dato gali beken.
    ingpakimanan ko tana kagabi kung ano sa cuyunon ang “buto ng radish” magsabat maman da makon “di ko alam” akangirit ako maitey.
    ing pasanag ko ron lamang kung ano ang maliag ikon dato. dadi aelaman na ren.

    Like

    Reply
  5. bagasay

    ag tawag kagabi si manang merlie gacot ig aga pakitaw i tabiang kung marasano anda kuno mapapakilala ang palawan digi sa hkg. darwa sanda kuno ka grupo i mga taga palawan pero ang kananda maman ang napiling magrepresentar ateng probinsya. dorong katinlo dato nga pati gali sa hkg mi mga asosasyon da para ma-promote ateng banwa. siguro digi ta ren kapapaseled ang pagboronyogan ang mga palaweno para sa ing kokon ni lamgam nga “cultural revival”.

    kung sino dian ang mi mga ideya para sa cultural presentation nga bubuaten ateng mga kasimanwa sa hkg sa nov. 2, patigayon indo ra i barita para maremedioan ta nga kapaabot sa asosasyon sa madali.

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s