Aelaman Indo…?

Ang Cuyo Fort natapos dagon nga 1680 pa?

Datong Hunio 20, 1636, ing atake i mga bandidong Muslim nga ing papamunuan ni Datu Fagul ang Cuyo. Dorong agkarapatay ig nadistroso sa banwa. Pag alin anda sa Cuyo agpadayon sanda sa Agutaya mi sa Culion. Tenged sa mga agkaratabong dia, aregesan ang mga Pading Cachila nga magpatindeg i kuta sa andang mga nasasakepan para sa proteksyon i ang mga tao. Sa liderato ni Rev. Fr. Juan de San Severo, natapos ang Cuyo Fort ang dagon nga 1680.

Ang 1762, mi isarang bapor ang mga British nga ag parabak-rabak sa kuta pero ara anda narangga.

Ang National Historical Commission agbetang i isarang historical marker doto sa kuta ang1936 bilang pagkilala sa anang historical significance i ang lugar.

Source: A Brief History and Culture of Cuyo by: Jose T. Fernandez et al

[BAGASAY]

Advertisements

16 thoughts on “Aelaman Indo…?

  1. Penet

    Aelaman indo beken lamang sa Cuyo o sa Pilipinas ag buat i kuta ang mga Katsila. Digi sa San Antonio, Texas matama ra na mga ing tatawag na “missions” na pareho ra sa aten ig ang pinakasikat ig “tourist attraction” ay ang Alamo. Dia ang bibisita digi ang mga bagets na padi. Puwede ta i pang-ambog ang simban sa Cuyo moro na mas mabael ig mas matinlo. Dan lamang a popongaw ako na amat-amat adodora anang “originality” sa akeng nakikita sa “photo section” ang Cuyo Press. Ara ren ang kumbento na sa likod ang PCAT Quadrangle sanda anang kolor beken den i orig na bato. Dan lamang dian pa ra ang kampanaryo, ang “choir section”, altar sanda ang mga kanyon. Ang mapongaw ara ren si Tay Podong. Ano kabay ang mayad na remedyo para mapabalik ang natural na estado ang Cuyo Fort. Dia kabay mi mabebuat ang “National Historical Commission”? O ano mang ahinsiya ang gobyerno?

    Like

    Reply
  2. bagasay

    penet, ing samitan ko i email kanudaya ang NHI tay ara i bales. ilam kung kaministiran i endorsement maalin sa ateng mga opisyales ang banwa ang mga tuladan. ara moro aga pakon doto para maglingling anang estado ateng lugar, considering nga si Dr. Benito F. Legarda, bata ni Dona Trining, isara medio sa board of directors. basipang dadi nga nasapo ron ang mga tao paagi sa ploning ni tayangaw nga “cuyo island exists” mi magpanginsapo ron da.

    marasanong indi ag iba anang kolor ang kuta nga ing palitadan den da? dan ang ing kokon nga DAMPARANG!

    Like

    Reply
  3. Penet

    Katian sabenda ing takaw den ang batog i ang kampana. Siguro para mag tunog ing pupukpok den lamang i martilyo o bato. Sayang da kanodaya akakaireg ako ra i bagting ang kampanang dan.

    Like

    Reply
  4. KATIAN

    penet saben da manda, maski sino dadi sa cuyo abebereng ayamo manda kuno ang tunog ang kampana ang ka luay den dati kakabot pa sa aguado dadi pamatian ko sa lansangan den lamang ababati…

    Like

    Reply
  5. ipes padi

    Abaw… maruya anang tunog sa mga rason nga dia…

    tama.. anang mga batog-batog tekteken den.. pag kundato aga epekto sa baskeg o luay ang sounds..

    ikarwa, dan ngani ang kabaelan nga kampana sa tanga.. naulog den anang batog-batog sa kababwayen den pwera dian mi mga kampana nga indi mo run mapabaskegan ay mi crack den… ig indi ren mapateyed ay saben ag panangtang sa anang ing tatakedan enged.

    ikatlo… kumpara nag unang tiempo… beken pa malisang ang cuyo.. maitey ang sarakayan.. ara pa nga TV.. animan mas madali batien ang kampana, maliag i kon aga ruya ra ateng pagparamatien sa kampanan tenegd sa competing sounds…

    Like

    Reply
  6. ipes padi

    bagasay, penet, katian, banbanen…

    ako mismo aga sinti nga mi mga dugang sa kota nga beken den original… animan kung mi pading ma assign dian dapat indi ren mag dugang…kung mi improvements as much as possible dapat bagay o ibagay sa architecture ang original..

    ikarwa.. ang kota ay ‘owned’ ang simban mismo… ig sa akeng pagkaelam beken under ang National Historical Commission tenged dia Church property.. mapalabet lamang ang NHI kung magtugot ang simban sa kundatong arrangement…

    ikatlo.. mi bad experience da ang mga Historical Churches sa commission tenged kaisan papalabetan anda tapos kurang ang pundo o indi andara matapos, ang aga fundraising ang simban para enged. Dan expereinsya mismo ang famous Miag-ao Church. animan ang mga ga pamuno sa simban alanganin da y paidalem dia sa NHI.

    pero maski ano pa man…o sino pa man… tingwaen talaga nga ibalik as much as possible sa original o at least i pario sa original ang mga new structures..

    Like

    Reply
  7. bagasay

    ipes padi, makori ren kabalik sa original ang cuyo fort – sementado ron ang kumbento tegka sa atep! ing apreciar amen da ang ing buat ni fr. delfin doto ay rokrok don manda ang mga kaoy. andan lamang kung anono ang original indi ren i palabetan pareho ang maiteng puerta’kodal sa kilid nga ing pabael to accomodate more people but in the process ing ingkiban ang fort itself ig nadora anang historical value. tula’dato ra ang pag pakodal asta pagpatindeg ang permanenteng sualawan sa lua nga security measure anang ing kakabegang rason pero ag lua dadi nga na obstruct anang view ang simban.

    basipa ren lamang nga mi magpatigayon i bisita sa cuyo nga mi kinaelaman sa architectural restoration para pati ren da ang balay sa baybay masalbar sa anang estado dadi…

    Like

    Reply
  8. ipes padi

    durong pweding matabo para sa kota ig ang balay sa baybay…kung mi mga experts nga marabot… mag taw recommendation sa obispo durong matatbo. Sa skeng panid ang obispo abri sa mga sugestyon sa bagay nga dan…

    akeng maliag y con bagasay nga ang mga bagong structures nga ing patindeg pwedi pa ra i buaten y paagi nga maski dan semento… anang design o pagpalitada ay pweding buateng design ang orginal nga kota …

    dato lamang amski kundato pa ida ren da enged… tay dan mayad nga pabayan ta sa recommendation ang mga architects nga expierto sa bagay nga dia.

    Like

    Reply
  9. Kegteng

    Mapasambag ako anay maski midyo ori ren…hehehe!

    Dan ang natabo sa ateng kota maman ang isara sa mapungaw nga natabo sa Cuyo. Dapat talaga na-preserve ang original structure. Basipang maski makori kabalik da manda ang dating kota. Maski ngani anang seled ang simban ag iba ren. Adedemdeman ko ang altar kanudaya, I believe it was made of pure silver. Dadi midyo ing pakapulit den lamang anang mga design. Anono ba ang natabo sa original na altar? Dati mi akakabit sa dingding nga Stations of the Cross, buat tana sa kaoy, very detailed ang pagka-carve, pirmi ko moro ing seseleng dato kanudaya, ara ko ren dadi nakikita. Ing telesan den i mga sementadong sculptures. Apakiman ako lamang. Basipang mi makasabat kanaken.

    Like

    Reply
  10. banbanen

    Kegs adedemdeman ko ateng taribidan sa imong pakiman nga dan. Elam mo ren akeng maliag i kon bago daya?

    Like

    Reply
  11. Penet

    Medyo, mi naelaman kamo dian! Ipes Padi pasamoro kabay ipa-imbistiga ang akatarabong dia sa ateng simban. Kung matud anong ing kon i Kegteng, tay ara ren manda itsura ang dating simban. Madapay den ang madapay. Kung indi ag kaliek ang simban. Ipapaimbistigar ta dia sa National Historical Institute. Mi akikilala akong puwede ag buat dia. Animan pabayan tanay ang simban mag solbar ang problemang dia. Kung ara mag kaliek, ara ta ren barasolan kung mapabunayag den sa national level ang atabong dia sa ateng simban.

    Like

    Reply
  12. ipes padi

    dan baya ang original nga stations of cross ing donate sa simban ang Agutaya…tenged mi bagong ngani ing buat nga concrete stations of the Cross..

    ang altar ing re-structure ig ing redesign sigun sa lumang litrato pa enged. Ateng altar architecture dadi better reflected the original…dan ing pabuat ni aning Dr. Ramon Lim tabid ang bagong stations of the cross and the enhancement of the entire interior of the Church datong tiempo ni Fr. Jess de Los Reyes.

    … ang pure silver nga Altar ( datong aga decorar sa tabernacle) doto para.. it is untouched.. dadi ang unang tiempo sigun sa akeng pagdemdem… ang darwa ka lamesan sa sides nga ing tutungtungan ang Mal nga Virgin ig ang Sagrado Corazon dan anang atubangan ang lamisan decorated with silver designs..( kaoy nga mi dekorasyon nga silver). dadi ang sa luyo nga side table … dan ing taked mismo sa tenga nga lamisan… ang sa luyo … maman ing tangtang nga ing pangkabit sa walls nga dadi ing tutungtungan nga Mal nga Birhin ig Sagrado Corazon. akeng seleng na re-design pero ara nadudura.

    Dan atatandan kung husto…simpre sa adlaw -adlaw nga pag sirbi sa misa apapanidan ko husto… ig sa mga paglilimpion dian…

    ablig kita lamang maitey sa ateng mga sarabien… saben ateng facts beken tama… tay kung mi mga reklamo ig clarification dan pwedi ipabot sa obispo… pasinsya lamang….

    Like

    Reply
  13. Kegteng

    Salamat sa pagsabat akeng pakiman Ipes Padz. Aelaman ko mi kasasabat akeng pakiman digi. Ara ra moro ag eksplikar or siguro ara ko ren nabati kung ayamo ing iba, ing bailoan asta ing donate ang sa seled ateng simban. Sa matud lamang, I prefer those wood carvings of the Station of the Cross (no offense meant kino pa man, sadiling opinion ko dia), doro morong ka-detalyado ang pagka-carve, very unique tana. Ara bale kung dato gali dian da sa Agutaya. Again, salamat sa pagpasanag Ipes Padz. Isara ako lamang sentimental nga tao, I love & prefer the old Cuyo Fort….

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s