Query Sunday #9

Kadabis nga mi bago akong makilalang pinoy digi, simpri ang andang unang pakiman nga lagi… Saan ka sa atin sa Pilipinas? akeng sabat nga lagi sa Palawan.

Wow! maganda doon ah! makon sandang lagi. Matod da di ba? Pagkatapos ang maiteng introduction, indi madora’ ang pakiman nga… Anong salita ninyo doon?

Cuyonon, akeng sabat nga madasig pa sa sirak ang adlaw. Dan lamang mapongao isipen nga kung kaisan ang iba sa akeng mga nakilala ay aka pakon den da sa Palawan, ig ara sanda kono’ mi nabating ag limeg i’ Cuyonon o ara sanda’ kalibotan nga ang limeg gali sa aten ay Cuyonon. Kataman aga kon nga ang ateng limeg kono Tagalog maski ang mga aga iristar kataman ay mga bisaya’. (nothing personal here beken ako’ racist, karanasan lamang po!)

Sa mataged nga barita midyo sa aga lua nga ako botigen ay ara ren da manda aga limeg o aga gamit i’ ang bisarang Cuyonon sa bilog nga Palawan. Kung anono man ang rason indi ko maelaman. (makaeya) Indi ko ra kapasanag kananda kung ayamo manda’ tula’dato, basta akeng kon nga pirmi ang official dialect (pang adlaw-adlaw nga ing gagamit) ang Palawan ay Cuyonon. Beken’ sa rason nga ako taga Cuyo, kung beken dan maman akeng naelaman.

Dadi’ dan ang akeng pakiman kanindo tula’dia. Kadabis nga mi bago kamong tangay nga beken i’ taga Palawan, anono ang indong sabat sa mga pakiman nga:

  1. Anong salita ninyo doon?
  2. Bakit karamihan tagalog at bisaya’?
  3. Di ba doon ang maraming ketong?
Advertisements

9 thoughts on “Query Sunday #9

  1. lokus

    tama kaw dyan tangay banz. Dan permi ang mga basic nga pakiman pag mi mga na babagat kita nga bagong tangay.

    usually pag kon mo na taga Palawan kaw, makon nga lagi sanda, wow sarap doon, o kaya, wow maganda doon dami magagandang beaches. Akeng sabat een dorong katinlo doto pero ako taga Cuyo. Tapos makon nga lagi san un? O makon anong salita doon? Or diba doon ang Iwahig? or diba dami ketong doon?

    Pero para kanaken, beken dia karanggan sa ateng dengeg nga mga Palawaneos, dahil proud kita moro doto ing betang kanaten ang mga rehabilitation centers or Institutions nga dia ig tenged sa mga institutions nga dia mas lalong nakilala ang Palawan.

    1. Cuyunon salita namin kasi unique ito, dahil sa salita namin ay pinag haluhalo lahat ang mga dialects ng buong Pilipinas, kasama na Espanyol at English.

    2. Dahil sa ganda ng Palawan lahat halos ay gusto pumunta at tumira doon. Kasi malinis, tahimik, sariwa hangin, at mababait ang mga tao.

    3. Walang ketong doon. Doon lang ang rehabilitation center. Doon lang sa isang lugar sa Palawan ginagamot ung mga pasyente galing sa ibat ibang parte ng Pilipinas na may sakit na ketong.

    Dan maman nga permi akeng sabat sa aga pakiman kanaken. Pero aliag enged sanda ang pakon or ag tabid sa ateng lugar.

    Like

    Reply
  2. banbanen

    Lukos tapos dayon i dugangan ang pakiman nga:

    1. Paano mo sasabihin ang “mahal kita” – pagkatapos mo makon nga “ing gegegman takaw” makon sanda… “parang bisaya rin pala” diyan aga labeg ang arampangen to the point na kapapasanag ka enged ang sa mayad-ayad kung adin ag alin ateng limeg. (VOW)

    piro aga tambek da akeng tagipuson kada mi magkon nga malimpio’ kono ateng lugar ig masasabor ang mga seafoods.

    Like

    Reply
  3. kutapdi

    ang kanakeng style pag ag pakiman sanda kung taga adin ako sa pinas, ing papakimanan ko sanda ra bales kung adin sanda sa aten. pag ag labeg ang arampangan nga mag abot sa ketong, ing babalik ko kananda.
    pariho mi nakaampang akong taga pangasinan, makon di ba maraming may ketong sa palawan? makon ako ra mag sabat aw, base sa survey ang mi pinakamarakeng pasyente sa palawan nga mi ketong, sa totoo lang taga pangasinan! maski taga ading impayangat pa ang mga kelet nga dan. puwede ta ibalik kananda andang mga kinabos nga pakiman! alang alang ag pakintaw pa dan i statistics di ba? šŸ™‚

    Like

    Reply
  4. tangay

    lokus, banz, kutapz ig mga kasimanua/cpians: madugang ako anay kuento:

    dagon nga 1977 bulan mayo ag tokod si aning gob. badong socrates y project nga “first palawan youth educational tour” ig kada municipio ang palawan mi representative sa tour nga dia para maglibot ang bilog nga probinsiang palawan. ang purpose ang project nga dia ay para maelaman ang isara mi isarang palaweno kung ano talaga ang palawan ig ma promote ang positive side ateng probinsiya sa bilog nga pilipinas. ing pili anda ang mga membro ang graduating class para kuno pag abot sa manila para mag college ig mi mga tao nga mag pakiman ang atetenged sa palawan kasasabat kita osto beken lamang tenged sa limeg, leproso asta iwahig penal colony.

    indong tangay mi ang nanay y tirik ang reprentatives ang pinaka matinlong lugar sa palawan datu anay ang tiempong akeng nasambit. aliag ikon beken lamang ang “Princesa Shalimar” ang ag ingganyo ang mga tao nga mag pasyar sa cuyo sa madarason nga tiempo kung beken ateng gobernador mismo nga undersecretary ren ang MLGCD ig ang darwang representatives ang cuyo sa PYETnga perming pabogal ang ateng purong cuyo.

    ang dagon nga dato, sikat den ang palawan pero matama pa ang ing adlekan ag pasyar sa ateng lugar. matinlo ang resulta ang project nga dia ig ako mi ang nanay y tirik mismo kasasayod kung ano anang total impact sa tourism ang palawan ig ang lugar nga cuyo. maski ading municipio ameng pakonan purong cuyonon ameng ing lilimeg. kung pakaentaen kami -cuyonon songs da ameng ing babanat. wi ta ang panimpong dato baya maski sinong mayor sa bilog nga palawan andang sabat kanamen cuyonon da…ilam lamang dadi.

    dogangan ko anay kung ga sarang:

    parehong dagon 1977 mi mga grupo y mga nars alin sa iba-ibang lugar ang pilipinas nga ag rural sa iba-ibang parti ang palawan. isara sa mga nars nga dia ay sa cuyo ing purasik ig anang pagkaelam anang mga tangay ang mga tao sa cuyo ara pag sut y sinelas ig medyo mga tagbanua. mali anang pagkaelam anang mga tangay tenged ag enjoy mayad ang nurse nga dia sa cuyo ig na in lab tana pa, ing balik-balikan na pa, ing pabogal na pa beken lamang sa manila pati ren tanan nga anang mabagat dige sa amerika. ang mapungaw lamang aga pakiman anang mga nakikilala kung mi naelaman tana pang acuyonon para maging laber? indena masabat. ano sa indong panid? mi dian pa kabay?
    makon sanda pa anong suerte renda ang kanimo nga aka abot kaw cuyo mi naputay ka pang kaba’not nga unik?

    wi dadi matama ren ag aliag ag bakasyon sa cuyo ay mapadengan kuno sa nurse nga dia diretso sa amanpulo…damparang!
    ta kilala indo ron ang nurse nga dia? pakimani indo si tangay sanda si kutapz.

    Like

    Reply
  5. tangay

    ang isarang kuento nga medio ra sa nobela ay tenged sa isarang nurse nga ing purasik sa puerto dagon nga 1979 para mag rural:

    mi isarang cuyonon (tawagen tang’ boy) nga ing intres na si RN nitz nga ag alin sa manila ig nag katiner sanda matinlong relasion. pagkatapos ang tatlo kabulan nga rural job ag balik sa manila si nitz ig ing suerte nga makapakon sa chicago. ing isip na nga saben beken da masyadong seryoso si boy tenged beken sanda pa masyadong mabuay nga magkakilala. pagkatapos ang tatlo kadagon ig ready ren si nitz nga mag pa estado abereng tana kung ayamo akaton da nga ag gulpi ren lamang panari sulat kanana anang laber nga si boy.

    ara tana ka aguanta ag bakasyon tana sa palawan para pakisedsedan ang sitwasyon y boy. nagulpian tana nga ang petsa mismo nga pag abot na sa balay y boy maman da ang kumpli ang saka dagon nga pagkapatay y boy. nasayang si nitz mayad pero ara tana mabuat kung inde mag balik sa chicago maintras aga paayad-ayad ang igad sa anang tagiposon.

    ag lebas ang sampulo ka dagon mi asawa ren si nitz ig mi saka bilog nga botong lalake. ang mapungaw ag belag sanda kaldiro anang asawa tenged masyadong mapeleg sa babae ig maansiyano ag karawat kalayo.

    doto na roman naisip si boy. dayon tanang researched ang tenged sa palawan ig doto na nabasa ang tenged sa palawenos of the midwest (palmid) organisasyon. naging aktib tana makilala na ang tangay ang cp ig ag partisipar tana sa ameng mga medical missions para kuno alang-alang sa anang pag ma’al ki aning boy.
    matama pang mababael nga tabiang anang napa abot sa palawan paagi sa palmid ig dadi nalilipay tana nga aga bakasyon sa palawan dagon-dagon katabid anang bagong kaba’not nga si jun – cuyonon da.

    dorong ka bright ang nurse nga dia, isara tanang nurse manager ang isarang mabael nga private hospital dige sa chicago ig dadi aga amat-amat den limeg y cuyonon.

    ang ori ameng bagatan ing pakimanan ko kung elam na ren ang matuod nga gegmang cuyonon. makon si jun sige nitz kunon mo ki tangay…you love me so much,..mahal na mahal kita, in other words, “ing gegegman takaw”. mag sabat si nitz makon tana. di ba hindi gegegman takaw? diba “ma-ta-kaw?”
    damparang tama tana ma’al ta kaw anang liag ikon :)!

    diantrre, ing parangolasan ako maragket!

    Like

    Reply
  6. PAKINASEN

    Ang tiempo pa i Speaker Mitra, sa anang opisina sa Batasan kung magpakon kaw ig magpakilala nga taga Palawan ang anang ampang kanimo Cuyonon nged, medyan moro nga aga kon nga taga Palawan pero indi ra manda ka elam ag Cuyonon o matama nga taga Palawan nga maski kaelam ag Cuyonon basta aka tungtong ibang lugar alipat den ateng limeg, o ing enged den lipat mag Cuyonon.

    Ang aga kolegio ako pa, first year, mi klasmeyt ako nga ag pakiman kanaken kung adin kuno ang Palawan, dayon ko i sabaten, hanapin mo sa map, mag isip ako ing papa erep na ako, dayon pang pakiman uman, kung civilized da kuno ang mga tao duto asta anono kuno anang itsura, sa akeng ka erep kanana, ing kon ko “anong tingin mo sa akin? mas mukhang native kapa nga sa akin” bereblag kami asta matapos ang semester ara ko nged isapeta uman.

    Like

    Reply
  7. bagasay

    ang ka kori manda i esplikar kung ayamo ag padaeg daeg kitang mga taga palawan sa mga tao nga agralagted lamang sa ateng banwa. siguro mi sala ra ang mga aga pamuno sa ateng probinsya. kung ang unang timpo ing buat andang lagi nga cuyonon ang official language ang palawan, ara andan siguro kaabot sa tuadia. kanudaya, mag alin sa calamianes tegka balabac, cuyonon ang limeg ang mga tao sa palawan maski mi sadili sanda rang limeg sa agutaya o sa cagayancillo. marasano ta kabay kababalik dan?

    ag pamalingki ako sa puerto, bakal ako malayo, lumabeng mi kadies. maski sigi akeng cuyonon, aga sabat kanaken ang mga tindera tagalog. aga raet mayad akeng leba. tapos ing duduy-duyan ako ang bararawan nga lamayo kuno, nga anang timpla pareho ang boneless bangus. nadura ren mayad ang identity ang cuyonon. sayud ako nga masabor manda ang tuadatong timpla pero ang matud nga lamayo bagodaya datong ing kalkag lamang i saka adlaw? andan ing tawan anda ren lamang i ibang aran.

    maman da dan nga ang cuyonon ing buat den nga cuyonin. masyadong matas siguro ateng seleng sa mga taong aga limeg i tagalog animan ang ateng sadiling bisara ing lipi-lipi ta ren.

    anono kabay sa indong panid ang mabubuat ang mga kabatan dadi para maglimeg oman i cuyonon ang mga tao sa palawan? di ba si katrina halili ngani kuno cuyonon da? akeng bati anang nanay dangan, taga el nido. basipang ara tana pa ra nalilipat ateng limeg ay sa parti norte ang palawan matama pa ang aga kinuyonon.

    selenga indo sa istambay, mi ipapadara akong mga bagong jokes nga cuyonon nga maga sirbing leksyon kanateng tanan sa ateng pagpabayang matabunan kita ang aga tagalieg.

    Like

    Reply
  8. Bunsawik

    Aruy ang katinlo ang forum nga dia akaka palua ta ateng mga ing sisinte..Ang ka sakit da manda ang diskriminasyon nga ing sasalapuan ta labi pa ren da enged sa ateng sadiling lugar pa..Pero dang diskriminasyon baya maski sading lugar midyan ano??Sa white,sa black, sa brown midyan enged di ba??tsk tsk tsk!!Atetenged sa Ketong arabale animan ang palawan blessed by God muro na kita akaelam ag pasunaid sa mga tao nga aga masakit..Ing reresibe ta ig ingmamal pa ra enged.. Aelaman indo marakeng mga preacher nga naasign sa mga lugar na kundan pero naging test kananda kung pasamuro ang tunay na paglilingkod sa ateng Ginoo..Kung anono kuno imong ing buat sa mga maerentek nga tao nga kundia ing buat mo ra sa ateng Ginoo…Sa matud lang maski adin kita mag pakon ibat ibang masakit ang midyan ang importante dan sanda tao da..Its an oppurtunity to express Gods Love sa ateng mga taguiposon by serving them sa maski anong pagpagi….Luv u Guys!!!

    Like

    Reply
  9. Lato

    matinlo manda ang pakiman nga dia…pero kung selengen ta sa mapa, kitang mga taga cuyo ay mas marapit pa sa antique (sa mga taga balguen o emilod, pag malinaw indi ba kita indo ren ang bukid y ang antique) o iloilo kesa sa puerto pero ayamo kita parte ang palawan? dan siguro maman den ang sabat nga ayamo ang iba kanaten bisaya o karay-a anang limeg. basa indo ang “O senior tagbalay ig selenga indo kung dan puro nga cuyonin pero sikat y mayad sa cuyo…ayamo abay???
    dige sa australia pareho ra…pag ing inambit mo nga ag alin kaw sa palawan,makon nga lagi..”wow dami at ganda beach doon….malinis pa” aliag sanda manda ag tabid…akeng sabat sa mga pakiman nga dia ay…
    1. limeg-makon ako ay malabeg nga isla ig iba ibang lugar iba-ibang dialect andang ing gagamit pero ang medium tagalog pa ra…ameng local dialect ay cuyonon…
    2. ketong- makon ako parte lamang dato ang palawan ig tenged mabael nga lugar, ing dawat y ang gobyerno para makatabang sa mi kaministiran y tabang.
    3. lugar- makon ako isarang maite nga isla nag ing tawag Cuyo

    dan lamang sa akeng panid, kita medyo mi maite ra nga kakurangan. ing gagamit ta ang palawan tenged ang cuyo nga ateng ing alinan ara o indi makita sa mapa ang pilipinas animan aga buat kita y remedio nga magka identity, so palawan ateng ing gagamit. pareho kung sa pilipinas ako makon ang pakiman ikaw sadin dadi aga tinir o naga pangabui? akeng sabat sa australia..padason tana ig ing sabat na anang pakiman ig makon sa sydney kaw??? aroy ang tinlo ingan y ang opera house ig ang sydney bridge…tenged ang sydney sa mapa dan maman ang kilala beken ang Perth…pag kon ko aroy maraye kami sa sydney doto kami sa western part ig mayad pa ag oli kaw sa pinas kisa magpakon kaw sa sydney tenged ang gastos pareho lamang…ay dato gali anang sabat….dan siguro pareho ra kung mag kon kaw sa manila kaw aga istar dato gali doto kaw sa laguna, o cavite o paranaque o sa novaliches, sa valenzuela etc etc…

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s