Thanks for visiting Cuyo

Link ta’ kamo anay sa isarang english article ang isarang pinoy blogger nga ag bisita atueng lugar. Click here to read the article.

Meanwhile, basa indo anay ang isarang comment sa article nga dan, ig pateng patengen ta nga dia gali ang atueng lugar doro ra ang naliliag. Pero indi ko maisip kung ayamo ang iba naga parambog nga sanda sa Puerto ag ba’el nga Cuyonon da lamang. Pagakabetang!

I first heard of the Cuyo Islands while reading “Odyssy of a Philippino Scout” by Richard Kendal Whitehead, a U.S. Army Officer who was assigned to Ft. Stotenburg [inside of Clark Airbase, Angeles City, Pampanga] in Jan. 1941 to the 26th Calvary. In December Lt. Whitehead faced the Japanese bombing of Clark Airbase then the Invasion at Linguyen Gulf. Over the next two years he would spent his time crawling in the Jungle to avoid the Japanese, and some Filipinos who had become either anti-American or pro Japanese or both. Eventually, after being captured and escaping, he found the Cuyo Islands which was harboring other Americans, mostly from Palawan. He found the locals to very friendly but his sense of loyalty to the U.S. caused him to take a sailboat to Austrialia where he re-integrated himself back into the Army. In fact one Cuyono [which is how he refered to the locals] Reynaldo Abadiano accompanied him on this fantastic sailing voyage to Austrialia and joined the U.S. Army. Since reading his account, Whitehead convinced me to go to the Cuyo Islands as soon as possible. This blog convinces me further, so, l expect to visit there soon

Advertisements

19 thoughts on “Thanks for visiting Cuyo

  1. banbanen

    Mi nalipatan ako lamang. Dan gali ang Author ang article nga dan dorong ka liag y ang LATO. Pero ang ibang cuyonon as far as I know indi ka’uyon, kabay malanat lanat.

    Ay Ploning… pag pasanag anay digue!

    Like

    Reply
  2. Karatongan

    Agapasalamat ako kanindo sa indong pa feature i ang article nga dan. Ta, selenga indo — magasaranga-sanga ren baya ang ipikto i ang cuyopress nga dia — dia agaboi i ang limeg nga Cuyonon. Magadason don da ang pag standardize i ateng mga spelling, ay sa dadi midio iribaiba.

    Maumpisa kita sa pag gamit i ang ‘ue’. Madagmit akikita ko nga matamang mga Cuyonon nga asta dadi andang pang spelling i ang ‘kageban’ — ay kagueban. And ‘ateng’ atueng; ang ‘akeng’ acqueng; ig iba pang mga tultulanen.

    Akeng bati si Mrs. Ellen Hagedorn ingerepan ag pamati sa mag tao nga agakon Pista Y Ang Kagueban (pronounced Ka-gi – ban). Sino ra ang indi i erepan labi pa kong Cuyonon kaw nga matod? Piro makon ako indi ta mabasol ang sino man nga mag pronounce i tola’dato ay samoro ang ‘ue’ which one would find in Spanish words like ‘para que’ and others — ang pag pronounce ay ‘i’ sound beken i ‘e’ sound like in ‘beken’ ‘een’ ‘beteng’ and others.

    Aliag ko lamang i suggest nga osoyon ta ang spelling i ang mga manig adal nga mga Cuyonon i ang mga bagay nga dia. Akeng manang nga si Ester Timbancaya Elphick baya ig anang tangay ig masig ka manigobra i ang Cuyono-English ig English-Cuyono nga si Mrs. Genie de Vries nga maboay digi sa Puerto ay aga translate i ang biblia sa Cuyono ag suggest nga indi kita ren ag gamit i ang ‘ue’ ig ang litra nga ‘u’. Ig makon sanda — ang litra nga ‘c’ gamiten ta lamang kong dia inggamit sa mga ‘proper nouns’ pariho i ang ‘Cuyonon’, ‘Cuyo’, ‘Calamianes’ — para beken i makabeberek! Ang sistimang dia ang ing osoy don dan i ang mga linguists sa Summer Institute of Linguistics. Mask ngani ang litrang ‘Y’ sa Pista Y ang Kageban — poidi ren da i telesan i ‘i’ or an apostrophe — nga midio ing bebe’na mo lamang, like Pista ‘Ang Kageban.

    Dia lamang akeng kakokon. Basipa akeng suggestion nga dia — ma enaena indo ra kong katimpo kamo. Salamat ingan ingan.

    Like

    Reply
  3. Karatongan

    Ta, ako ngani asta’ dadi abeberek-berek pa ra! Ingbasa ko i oman akeng ingsolat ig nakita ko nga akeng spelling i ang toltolanen ‘tultulanen’ pa ra enged. Ig akeng ‘maompisa’ ‘maumpisa’ pa ra enged. Ay samoro nanad ako ag gamit i ‘u’ sa akeng spelling. Ilam kong dia maman den ang magiging spelling nga pirmaninti. Piro sa dadi, midio dia ang gropo nga dia ang mi ing ing alad kanateng mga Cuyonon nga sistima i pag irispilingen.

    Like

    Reply
  4. banbanen

    Manang Karatongan salamat sa pagpademdem. Naga sarig kami ra i mayad nga basipang one day, mi mabasa kami ra nga imong article dige sa Cuyo Press.

    Like

    Reply
  5. kutapdi

    karatongan….matamang salamat sa doro ka sanag nga pag irisplikaren atetenged sa ateng linggoahe. aga amat amat den da manda tandes ang paglilimegen y cuyonon basipang ang pag-standardize ateng spelling mag dason don da. dia ay isara lamang sa mga katoyoan y ang ateng site. umpisa sa paglilimegen asta sa pag-surolaten nga posibleng marake kita rang mababating iba-ibang klasi ena-ena nga maga alin sa ateng mga malam sa cuyo. komo aga paraet ako nga ang ibang mga librong cuyonon ang unang timpo, maman ang naging basian y ang kung ayamo ang pag surolaten y cuyunon ay naging tuladia. sa umpisa medio sa bari’oal kung boboaten tang monisipio ang munisipio, ang “una sa tanan”, ay ona sa tanan, ang “kung” (if) y kong, ang amuen y amen, nga maga loang medio ra sa amin da ang pag pronounce sa ori ang pangadi. ang cuyunon moro mi mga materegas nga bisara nga mai-express ta lamang sa pagamit y “u”.
    pero, pareho sa imong nasambit, kung mi basian kita ren, siguro mamamat-amatan ta ren da gamit ang tama agud makasanayan tang tanan. basipang indi anda ra y bagon ang cuyo y coyo sigurado marake ang maga kontra heheh! matamang salamat manang jane!

    Like

    Reply
  6. Karatongan

    Salamant da Kutapdi ig banbanen sa indong ingkon. Ako ngani mara. Piro mag sarig kita nga ang Cuyo –( a Spanish word which means ‘whose’) ay indi kono i bagon. Kong makita ta ang ‘e’ — dan anang sound maman den ang ‘e’ sa beken, kanen, leken. Kong ako ang papakimanan — aliag ako pa ang mi ‘u’ sa spiling i ang Cuyonon. Proper nouns kono pariho i ang Cuyo, Cuyonon — indi ta ren i palabetan anang ispiling.

    Pakadlaw ngani kong kaisan. Si Col Castro kanodaya — ing aranan na anang ristaoran nga ‘Pagitik’ dian sa anang ingpatindeg nga commercial buidling (ang Circon Bldg.). Anang maliag ikon andan ‘Pagetek’. Tay, anang ispiling tola’dato animan angkon i ang mga tao – Pa-gi-tik. Pariho ra dan i ang ‘Kambengan’ sa kapitolyo. Anang maliag ikon i ateng gobernador ‘Kambengan’ manda. Tay ara ra ag iksplin nga kong mi makita kaw nga ‘e’ dapat imong pronounciation pagtetengan i ang ‘i’ pati i ang ‘o’. Ay santisima — ang ka kori kori ra manda i dato. Tay, dato ngani andang kaisip i ang mga tao — mi kaldirita sigoro kono nga ingtitinda doto!

    Like

    Reply
  7. bagasay

    tia karatongan, mi nanaisip ako baya nga puede siguro mabuat sa puerto. imuro akeng ing papamatian nga radio station sa manila mi pirming break nga natetenged sa mga legal law o cosmetic surgery o health concerns at least every 3 hours or so. sigoro sa ateng mga radio station sa palawan puede ta maosoy dan ig ang kanaten “bisarang cuyonon sa oras nga dia”. ipapasanag ta kong anono ang maliag i kon ang bisarang nasambit tapos ang mga aga paramati puede ra magpadara i bisarang cuyonon nga maliag anda maelaman sa madarason nga adlaw – ano sa imong panid? ikaw mayad ay dati ren sa radio.

    Like

    Reply
  8. bancalanen

    banbanen dan si renaldo abadiano dan akeng uncle,manong akeng nanay sanda taga Rizal, magsaysay ilog imong auntie Alued pero sa dadi sanda sa puerto aga istar asta cuyonon para.

    karatongan matamang salamat sa pademdem asta sa pagamit ang mga litra ang limeg nga cuyonon

    Like

    Reply
  9. banbanen Post author

    @Bancalanen on 8: Makon manda ngani si Joan Abadiano a.k.a. Kulukati. Ta, marapit den ateng EB ano ren ang barita sa imong Passport? Kakadayon kamo kabay?

    Like

    Reply
  10. bancalanen

    bans medyo mi anteng ateng baragatan jan,muro na mi ing salan nga notice ag alin sa post office tenged sa akeng passport .medio dayon den???papakonan ko pa ig siguradon.kong passport manda dato.

    Like

    Reply
  11. banbanen Post author

    @bancalanen on 10: beken kabay LOTTO dan? i postponed ta kung lotto ngani basta balatuan mo kami lamang tanan. Bwahahaha.

    Kidding aside… excited kami ren da dato. See you soon God willing!

    Like

    Reply
  12. palaminco

    Kung seselengen ta manda, ateng limeg agalin sa Malayan language, animan beken manda i tama nga magamit kita i ‘c’ ig ‘ue’ sa ateng mga bisara puwera lamang kung proper noun ang ateng ing-gamit nga bisarang Katsila pareho ang “Cuyo”, Cabanillas, ig iba. Indi ta mabasol ang ateng mga gurang-gurang tenged nga durong kadalem anang impluwensiya kanaten i ang mga Katsila animan nausoy ta andang phonics asta phonetics.

    Parti sa pagaramiten ang ‘o’ asta i ‘u’, para kanaken beken i marimo nga magamit kita i ang ‘u’ beken lamang tenged nga kita mategas ag limeg kung indi durong bisara nga kung papamatian ateng pag-pronounce midian enge’ng ‘u’.

    Sayod ako nga mi agsamit o agasamit den ag buat i diksyunariong Cuyunon pero asta sa dadi ara kita pa i convention atetenged sa mga ispiling i ang ateng mga bisara. Sa akeng seleng, ang magiging mabaskeg nga basian i ang ispiling ateng mga bisara ay sa tunog ateng pagrilimegen i ang mga bisarang dan.

    Isara pang matinlong basian ateng ispiling ay ang mga established den nga limeg nga mi mabael nga impluwensiya kanaten pareho ang Hiligaynon/Karay-a. Sigun sa istorya ang Palawan, say Datu Matu-od ig Datu Magbanua ay mga Malay nga katabid i ang ibang grupong agpakon sa Panay partikular sa Antique. Dadi, kung ang Hiligaynon maman ang naging limeg sa Antique, maliag-ikon ang Hiligaynon asta ang Cuyonon ay durong kasebek ang similarity animan kung pasamauro ing ispel i ang mga Hiligaynon andang mga bisara puede ta’ng usuyon, labi pa ren da enged ang mi kapareho sa bisarang Cuyonon.

    Dia isara lamang ena-ena.

    Like

    Reply
  13. Kegteng

    Palaminco, sayud ako sa imong ene-ena. Nabel mo enged akeng maliag andan ikon tenged sa pagaramiten i ang ‘u’. Dan maman akeng problema kung aga sulat i Cuyonon, ang tamang spelling, tay dan manda ing babasi ko ren lamang sa akeng pagrilimigen. Ing samitan ko i telesan i ‘o’ ang mga’u’, pag ing babasa ko ngani, ing ibaran ako. Kaministiran ta manda i basian sa pagsurulaten ateng limeg, dan siguro kung mag-lua ren ang diksiyonaryong Cuyonon, duto kita ren lamang magabasi.

    Like

    Reply
  14. aripuros

    wahaha.. medyo durong tataman sa imong ing kon na apambog na sa puerto ag bael pero cuyonon da lamng.. matod manda dan pag-abot sa puerto nalilipat den ag cuyonon anang limeg tagalig din..hehe.. may saka instructor dge sa PSU main puerto.. ang maestra nga ja taga suba.. tana kuno ara pag-uli sa cuyo ay boring kuno ang kabwi duto asta maraye kuno sa sibilisasyon.. ang pungaw isipin nga mismong taga cuyo ing raranggan ateng lugar sa ibang tao.. samantalang ang ibang tao nga kapapakon sa cuyo halos indi ren ag alin.. ang maestrang ja bata isarang dating kapitan ang suba…

    Like

    Reply
  15. imamatad

    ariputos,kung matod imong ing kon beken manda matinlo.ang cuyonon ay cuyonon maski adin ag pakon.dapat inde ta ikaeya.ay ikaw akabebetang nga apo ron ni nay ellen na revillas sa puerto o ni tay diego pati ni nay belen.beken c boy imong tatay o c larry.dan siguro ang instructor nga imong ing kokon imong pariente pa.kunon mo anay kung ayamo tuladato.

    Like

    Reply
  16. banbanen

    Aripuros kung matod manda imong ing kokon dan ara iba akeng ka kokon, TABIRAB. Maka’eya manda kung tula’dato. Pero ara bali basipang one day kasapdo tana dige sa Cuyo Press, ig basipang ma meet na ang mga successful cuyonons sa iba ibang lugar nga pareho kanimo kung pasamuro anda ing mamal andan banua. Basipang mausoy na ra ang pagiging humble ang mga tao nga dan.

    Indi ta ra ing rangan ateng banua mga tangay. DAn medio ren da lamang sa ing kaeya mo imong Gurang Gurang.

    Like

    Reply
  17. palaminco

    Banbanen, matud enged dan. Ang mga taong tuladan ara respeto sa andang mga gurang-gurang.

    Dan palinpara akeng ibang aelamang Cuyunon (agkulay enged sa Cuyo) nga maski ingampangan mo Cuyonon ig kamo lamang darwa nga parehong Cuyonon aga-ampang anang limeg tagalieg para enged. Ang sabor baya ingan i sugang-gangen i kinemkem andang mga sungad. HAE-HAE!

    Like

    Reply
  18. banbanen

    Aliag ko lamang i share kanindo ang kanta ang BLACK EYED PEAS nga mi titulo nga APL SONG. Para dia sa mga Cuyonon nga naga pang rangga anang inalinan. Ayamo ing share ko dia? Well, ang saka miembro ang BEP is Pinoy, ig proud tanang maging pinoy maski tana successfull Hip Hop Rapper sa United States of America.

    APL SONG

    Lapit Mga Kaibigan At Makinig Kayo
    Ako’y May Dala-dalang, Balita Galing Sa Bayan Ko
    Nais Kong Ipamahagi Ang Mga Kwento
    Ang Mga Pangyayaring Nagaganap
    Sa Lupang Pinangako

    [Apl.De.Ap]
    Every Place Got A Ghetto This Is My Version
    Check It Out…
    Listen Closely Yo, I Got A Story To Tell
    A Version Of My Ghetto Where Life Felt For Real
    Some Would Call It Hell But To Me It Was Heaven
    God Gave Me The Grace, Amazin’ Ways Of Living
    How Would You Feel If You Had To Catch Your Meal?
    Build A Hut To Live And To Eat And Chill In.
    Having To Pump The Water Outta The Ground
    The Way We Put It Down Utilizing What Is Around
    Like Land For Farming, River For Fishing
    Everyone Helpin’ Each Other Whenever They Can
    We Makin’ It Happen, From Nothin’ To Somethin’
    That’s How We Be Survivin’ Back In My Homeland

    Lapit Mga Kaibigan At Makinig Kayo
    Ako’y May Dala-dalang, Balita Galing Sa Bayan Ko
    Nais Kong Ipamahagi Ang Mga Kwento
    Ang Mga Pangyayaring Nagaganap
    Sa Lupang Pinangako

    [Apl.De.Ap]
    Yo, Its Been A While But…
    I Been Back Home To My Homeland, (Check It Out) To See What’s Going On
    Man It Feels Good To Be Back At Home
    And It’s Been A Decade, On The Journey All Alone
    I Was Fourteen When I First Left Philippines
    I’ve Been Away Half My Life, But It Felt Like A Day
    To Be Next To My Mom With Her Home Cooked Meal
    Meant I Felt Complete, My Emotions I Feel!
    Now Life Has Changed For Me In The U.S
    But Back At Home Man, Life Was A Mess…
    I Guess Sometimes Life’s Stresses Gets You Down
    On Your Knees, Oh Brother I Wish I Could Have Helped You Out…

    Lapit Mga Kaibigan At Makinig Kayo
    Ako’y May Dala-dalang, Balita Galing Sa Bayan Ko
    Nais Kong Ipamahagi Ang Mga Kwento
    Ang Mga Pangyayaring Nagaganap
    Sa Lupang Pinangako

    Like

    Reply
  19. Penet

    Maski ori ren. Aber samitan tanay i sambiten ang bisarang tagalog na “aliw-iw”. Ang mga malam sa aten kung magsambit ang bisarang dia “ali-lio” kuno. Aber tistingi ngani indong mga dila.

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s