The Real Freedom

Obra ni Lato – edited by banbanen

Dia maman ang The Real Freedom datong bekuen kita pa masyadong High Tech.

Si Nanay sa balay lamang pag uli amuen nag alin sa school. Amueng balay ara y kudal kung may dian man ara iba kakawati. Diyes Centavos lang amueng balon – singko sa umaga, singko sa hapon. Pagkabetang!

Duro’ tas ang respito sa mga Teacher. Ang tawag kananda Maetro/Maestra. Ang tubig ara y babakala. Puede kao ag inem maski beken mo kakilala.

Simpli lang ang ambisyon: katapos adal, mag pangasawa ig patapuson ang mga bata. Imong bata puede mo y salan maski bekuen mo kakilala. Ang mga balay ara lock ara ra mi nadudura.

Mi mga karawat kami nga sadiling buat ara y bakala pareho ang Trak-trakan. Anang lawas lata-lata anang kariton tsinelas nga ara kapisang. De-sinkong lansang anang brake.

Ang amueng pateyeb ay pinitpit nga batya-batya nga mi darwa ka lobot sa tenga para pasutan ilo (pwede kao ag pakig binong) ; badil-badil, bulador asta iba pa.

Ang mga malam ara pag palabet ay samoro dato karawat lamang. Doro tama ang karawat ang una ig marake ang kakaireg pareho ang Guma, Gagamba, Eleng (Trompo), tagsing y kasoy kung mag daeg ngani dayon y sanglaggen.

Amueng pandekep y Gagasing ugat nga mi tagek ang langka. Maski lobot den ang bol imong tsinelas ing susot para engued.

In modern life, labi pa sa abundance y ang high technology, di ba mga tangay magkaisan nanaisip mo ra nga mas ma’ambeng ang unang tiempo? Dapat andan puedeng ibalik.

As of today, in real life, ing adlekan kita ren samoro dorong a’papatay nga tao, a’kikidnap, dorong adik ig maririmo y kustombre. Samantalang kanudaya sa atueng gurang gurang kita lamang ing adlekan asta sa atueng mga lolo ig lola. Maski dadi ing mamal kita pa ra enged y atueng mga lolo/lola tenged sanda maman ang unang maga sinti kung mi marimong matabo kanaten. Tula’dan sanda.

Bueno balikan ta ang kanudaya maski ara buay lamang. Bago pa nagka internet, computer, asta cellphone. Kanudaya nga ara pa y mga Drugs asta Malls. Bago pa na uso ang Counter Strike asta mga Xbox nga dan… Dian kita kanudaya.

Ang akueng ing sasambit ay ang turubigan, tumbang preso kung masanag ang bulan. Kung takan ngani bulyaw marigen, ang ending uruli sa balay ang mga boys para pasagyapen ang mga girls.

Para’unan ka answer ang Multiplication Table sa’ulo ta tanan ay samoro ara pa Calculator ang una. Naga saraka kita sa mga Puno. Sa gabi pag kabit ang kulambo para’unan lu’bo sa katre. Naga sagueb kita sa bomba o poso nga balding lata y ang Menola ang gamit tapos ing ugasan y pira ka bisis.

Ikaw ba ag betang da karton sa imong buli para beken y masakit ang palo ni nanay/tatay mo, Na’agyan mo ra kabay ang mag pili bato sa imong bigas, Na’agyan mo ra kabay nga mag tilad ang kasoy kanudaya?

Rurumba dalagan, pataka kadlaw asta mag sarakit ang tiyan. Mi Pitsaw pa kabay dadi? Lipay kami mayad kung mapirdi ngani si lolo sa bulangan, samoro mi tinolang manok kami.

Pag recess: barakal kami kinding lawa-lawa, tinapay nga aga betang sa garapon. Kung mi sinsilyo pa kending Vicks (mi libre pang singsing) kung beken Nougat o Caramel;

Papel ang pamakuet, ubos den imong ginawa ig poros uring imong itsura samoro ang ka kuri ag pamaket y kalayo.

Doro pa… Masabor ang pumangga nga ing bagid sa ipon. Kinilaw nga Karatkat, lato tirik ig Sikad-sikad solve ka ren. Tyol-tyol lamang ang panari.

Ang home made Halo-halo ice, asukar asta gatas lamang, Sakang kao kung mag panaw samoro bagong turi… O aga sagyap kaw i CHALK samoro ag lapos imong regla sa imong palda sa school, imong lipstick papel de hapon, Labaha ang pang ahit.

Ag lulon ka ra kabay ang banig pagka mata mo? materegas imong punda asta oslon, maburing tana ing bunakan y nanay mo samoro imong laway asta sipon ag kapulit doto di ba?

Doro ambeng di ba? Nadedemdeman mo pa? Ara ren mag da’eg sa ambeng ang mga tiempong dato. Ma’ambemg kanudaya asta ma’ambeng kita pa ra dadi mietras ing papanemdeman mo ang mga bagay bagay nga natabo kanudaya.

Di ba kanudaya ang mga decisions ing papa’agi sa kanta na… “Sino ba sa dalawang ito? Ito ba o ito?” Pag mali ang result… uliten y oman… “Sino ba sa dalawang ito? Ito ba o ito?”

Ang paboritong kanta: Penpen de Serapen, de kutsilyo, de almasen. How how the carabao batuten.

Ang Class President kung sino ang pinaka bright, beken ang pinaka manggaden. Dorong ka’ambeng basta pirmi aga tarabidan maski mag pirisang pisang pa sa saka babana cue.

Akakara’ubos atueng oras y istoryan, mi oras kita pa sa isara mi isara. Kaisan napipikon ka pa kung doro imong sunog sa Sungka, kung pirdi ka ren pitik bulag de’man, eyep ang guma.

Atueng mga manong/manang maman ang indi ta maliagan, pero kung a’pakig suway kaw sanda maman imong ing tatawag.

Atueng nanay ara pagkaturog, maman ang naga bantay kung ing init kita. Mi Sky Flakes asta Royal pa sa atueng kilid tapos papa’igepen kita ang mainit nga arozcaldo.

Kung nadedemdeman mo dia, nasamitan mo ren ang THE REAL FREEDOM… Pustan kita aga ngirit ka pa asta dadi! Puwes kung kaka-relate kaw sa tanan nga na mention maliag y kon MALAM KA REN! hehehe…Pero kung indi kao ka-relate, baritan den lamang sa imong mga uncles and aunties ang post nga dia. Basipang maka relate sanda ig ka ngirit da ig ma sintian anda y oman ang THE REAL FREEDOM inspite of all conflicts in this miserable world today!

Related posts:

Advertisements

7 thoughts on “The Real Freedom

  1. bagasay

    matama sa mga aga bisita dadi sa cuyopress indi ren manda ka-relate. ara anda ren naabuti nga sa cuyo ara y kuryente, kung beken petromax ang sulo sa gabi, kingkimax. pagmata mo imong aringotngot mangitit. ang mga bata ngani dadi kung aga seled sa escuelan, aga tricycle den. asta sa katatamaen den ang high school sa cuyo, maite ren lamang ang aga tegbeng para mag adal sa lansangan. ang biyernes nga apon beken den y maambeng ay ara ren aga daraguyon nga matukad sa andang mga baryo.

    mi correction ako lamang sa imong mga ing sulat. kaisan manda kung mabuay kita ren nga ara kalilimeg y cuyonon alilipat kita ren da ang mga terminolohya. ang gagamba, bukaw-bukaw. kulambo, muskitero. pang-ahit, pang-git.

    pasensya ka ren, medyo istrikto imong maestra. ing kakadengeg ko muro y mayad akeng pagka-cuyonon. matama ren ang ag kon nga ako kuno kung maglimeg purong cuyonon pa ra enged. pati mga taga cuyo mismo nga indi ren kakilala kanaken medyo nanaispanta. iwanen ta lamang ay sa cuyo ako ing bata ig doto ako agbael maski pa akeng tatay taga antique. akeng cuyonon diretso, pero ang kinaray-a lias.

    Like

    Reply
  2. PUSUGON

    BWAHAHAHA!!! IKAW TALAGA BAGASAY AN KA ANSIANO SA CUYUNIN AW!!!! CUYUNON GALI!!! SABEN IN PALABITAN MO AKING LIMIG. DAMPARENG!!! MAG LAEM AKO IKAW BRIGHT??? KABAY? SIGURO MANDA. AWAT ARA AKO KASUBLI KANIMO! KAMALAS DA ANG PAGKABITANG!

    LATO….NICE WORK HUH!!!??? HABAAAAAAAA…..IN PILAYAN AKO BASA!!! INDI AKO RIN KA RELATE, NADAKIP AKO PA NI MAAM! KASALANAN MO DAN LATO!!!

    Like

    Reply
  3. banbanen

    @bagasay: Salamat sa corrections, maba’el nga tabiang para sa mga indi ren ka relate. It’s all my fault beken ki Lato.

    Aliag ko ra y imbitar ren ang mga bagets nga pwede kamo ra ang buat indong sadiling articles 100% free, basi lamang sa indong nana’elaman, pwedeng jokes, non-sense, talkin’ trash etc. Isarang challenge dia kanindo y ang Cuyo Press. Medio ing lalamangan kamo ren ang mga forgets. Hehehe.

    Bangon mga kampon ni Dugong!

    Like

    Reply
  4. tagaikoy

    matud manda lato, malam ako ren ay tanan nga imong ing sulat, napasaran ko sa akeng pagkulay sa ateng ing mamal nga CUYO.

    bago agkaron y kuryente kanaten, alas saes pa lang ang sirem parame’lad den ang banig y mag iringga. mientras aga elat nga kakaturog, apamati pa ang drama sa radio. sa kaselenseoan (katahimikan) ang gabi, mababati mo ang alulong ang tio sa ‘gabi ng lagim’ sa dzrh, dason ang biente kuatro oras…

    elementary ako sa central, kaisan ara ako y seseled sa akeng class ay ako a besak ang kasoy anda Ching mientras alilisikan y pamati ang drama sa radio y mga taga bacolod o iloilo…

    ing kakadengeg ko nga naexperience ko ang matud nga ‘freedom’ sa ateng banwang CUYO! congratulations sa matinlong sulat…

    Like

    Reply
  5. tangay

    Lato matama pa gali ang mapepega sa imong utok tenged medyo mangod cao dindin canaken. Matinlo imong ing sulat nga dia -medyo mi caiban pa, padasoni rang lagi. Siguro aga clasmet kamo si bagasay, kegteng, banbanen, tayangaw ig iba pa – ig saca maestra camo lamang. Animan pareho kamong mga brait tenged matinlo camo magsulat. Ang ing ka-iban lamang canindo ay sa lansangan kamo ag kurulay ig iba indong nasalapuan nga kalisedan kumpara canamen nga ag bael sa barrio.

    Ang maite aco pa aka tetegbeng cami lamang kung san agustin asta christmas. Ara kami kagamit y muskitero tenged ara namok sa barrio. Ing be-belad amen da ang pinangian nga banig ig oslon sa sablayanan para magamit oman sa madason nga gabi.

    Medyo idudugang co lamang ang tiempo nga ara pa korente sa cuyo ara mo moro nasambit nga maman da ang rason kung ayamo aga tama ang mga bata ang mag asawa tenged ara mada padake. Simpre, macon da akeng mga maestro sa PCAT pagkayapon kuno papatayen ang kingke tapos mamasahien den si naina animan dagon-dagon dian ang manig ano sa indo. Ara pa aca intende kung ano ang condom di ba? Pero dadi ing cacarawat pa ang mga bata y pa-arokon kung mi makita sanda sa kilid-kilid andang kaisip baloon?

    Datu anay ara ra ang ing cocon nga family planning animan maski saca dosena puwede cao magbuat bata basta kaya mo ipakaenen di ba? Pero dadi paiteyan beken pataman bastek tenged masyadong ma’al den ang baracalen.

    Para sa ateng mga kabatan dige sa cp pag commentario kamo ra kung ano indong macocon sa article nga dia y lato.

    Basta aco aga ngirit pa asta dadi nga nabasa co anang ena-ena y lato.

    Saludo ako sa imong obra lato…

    Like

    Reply
  6. kutapdi

    Lato… matinlo imong ing sulat nga dia. ara kita ra manda y rarayean atueng idad tengued nasayudan ko ang tanan nga imong ing pang sambit. beken lamang lubot o pudpod na istip-in ang ing susut pa. ultimong ang banig nga alubot do’papangi, kung ara pa timpo si lola y lilipan, ing gagamit amuen pa ra engued. animan caisan mas aga sabor dugang ang caturog tengued mas aga ramig-ramig sa likod, lusot sa lubot ang banig aga alin sa saleg nga si’lat. cung paansianoan lamang y taep ang begas sa nigo, medio ara y mag daeg ki tangay… tapos ipapakaen na kanaken ang binled, puede ako ron ag balic y mag karawat oman sa barerek. Damparang! dan isara lamang sa amueng na agemang kabui sa cupang!

    Like

    Reply
  7. Lato

    Sa tanan nga nag comment sa toltolanen nga dia, nalilipay ako mabael ig ing kakadengeg ko nga matama ang naka samit ang pangabui nga dia tenged kamo abibilang lamang sa mga numero. Matama pang tao pa dian nga ara y access sa computer nga maga pamatod nga dia natabo ig nasamitan ang mga “FORGETS”. Animan ang bola dian doman sa kanindong mga “BAGETS” nga mag sulat kamo y indong nasamitan nga pangabui sa indong henerasyon.
    Ki Banbanen…Ables salamat sa imong pag edit…WONDERFUL!!!! Ing kakadengeg takaw beken tenged nga Lucero kaw pero sa imong obra. Isara kaw sa mga “HENYO” nga kaming mga Cuyonon are PROUD OF YOU”. Ipadayon mo imong matinlong obra….

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s