Patirap sa ateng kultura

 

Ing sulat sa Cuyonon ni Palaminco Sigun sa ing sulat ni Ms. Lydia Mary De Leon sa www.answers.com
Medyo mapungaw dun iy painu-inon nga matamang kanta ig saot nga Cuyonon ang adudura ren o indi ta ren maelaman. Isarang mabael nga rason ay ang ateng mga gurang-gurang nga akaelam iy ang mga dia ay ara anda ren katuroan kanaten. Ig ang mga kabatan andang atensiyon duto ron sa mga modernong kanta ig saot.

Sigun sa anang article iy Ms. De Leon, ang mga instrumentong inggagamit sa musiko iy ang Cuyonon ay ang batungtung (bamboo slit drum), palakupakan (sticks with bamboo clappers), subing (jew’s harp), ig lantoy (nose flute). Ang ako duto pa sa Cuyo, ang Tipanu asta ang De Cuerdas ay maman pa ra ang ing gagamit nga banda kung pista – pasalamat kita ren lamang sa mga maelam-elam nga pareho kanda Tay Bidong iy ang Pawa. Sanda maman ang aga serbing musiko iy ang mga manigkanta asta iy ang Pinundo-Pondo. Ang Tipanu maman da ang musiko nga ing gagamit sa Ati-Ati, Sinulog, asta Komedya.

Duro rang kamatud anang ingkun iy Ms. De Leon nga ang mga cancion ang Cuyunon ay aga pakita ateng mga kolukasyon pareho ang pag-uma, panangget (e.g., Toting) ig pakinas/pangisda (e.g., Layang Pasiak). Ang mga tultulanen maski simple lamang aga pakita iy madalem nga maliag-ikon, kamatudan, ig praktikal nga pangabui nga mi laket nga intrimis pareho ang Taringting asta ang Babai nga Boray. Ang Sandaw, isarang lullaby, ay aga papet iy ang bata nga mi pakiloy asta tipan.

Duro kita rang cancion nga romantico pareho ang Kunsumisyon, Ako Maski Bayan ig Ploning. Ang iba indi ko ron maelaman ang tono pareho ang: Napupungao Ako, Ang Guegma, Daragang Taga Cuyo, Tiis Manong Pido, Nagpamasiar Ako, ig Komosta.

Kung mi mga kanta para sa kaambengan, median da para sa kapungaw. Ang cancion nga Pa Hesus ing ulit-ulit iy kanta para sa tao nga marapit den mapatay agod isarig anang kalag sa ateng Ginoo asta agod iparaye tana sa mga maririmong espiritu. Sa pulao, ang pamilya ang minatay ay ing papaolian iy mga kanta pareho ang Koirdas Di La Bordon kung sadin mi ing papalibot nga singsing sa tanan nga aga-participar ig ang pinakaoring agakapet ang singsing pagkatapos ang cancion magakanta anang panadili. Dia maman da ang ing bubuat sa Kotao-Kotao, dato lamang agapatun lamang dia sa saka lalaki ig saka babai nga aga bitbit iy panyo. Ang Punebre ay ing kakanta sa kumpanya ang patay; samantalang ang Sarabien ay aga-panemdem iy ang kabui ang minatay nga ing kakanta kadengan sa pagtangis iy ang mga manig-luksa. Ang Kalylywa ing kakanta kada Pista Minatay.

Mi mga kanta ra nga ing gagamit sa maski ading okasyon pareho ang Composo nga ing bubuat kada pista. Ang Composo aga pakita iy mga matud nga agkaratabo, labi pa ang mga mapupungaw nga tragedia. Dia ing papadenganan iy banda ig ing sasaotan iy mga solteros ig daraga. Ang Erekay, nga anang tema ay atetengued sa guegma ig sex, ay ingkakanta iy isarang maelam-elam kung mi mga kaambengan. Mi dian pa nga ing tatawag nga Parlando-Rubando nga mi anang akompanimento nga yuke, isarang instrumento nga mi apat ka cuerdas. Ang cancion aga barita ang atetengued sa pagparangabuen ig ang kalibutan.

Isara rang kamatudan nga ang ateng mga sadiling kantang pang-Pascua pareho ang Panagbalay, Pastores, ig Tambora ay amat-amat den nga nadudura tengued nga ing-tetelesan den iy mga modernong kanta nga pang-Pascua. Duro kita rang mga kantang pang-simban pareho ang Maghimaya ka Hati asta Santa Barbara Doncella, nga aga pakiloy iy salvacion sa bagyo. Ang Ave Maria Stella, para sa ateng Mal nga Virgen, ing kakanta ang mga babai kung pulao, panggas, o para iparaye kita sa mga masakit.

Parti sa saot o baileng Cuyunon, ang Pastores ay saot iy ang mga manig-epet iy ayep (shepherds); ang Chotis (agalin sa Aleman schothische), Lanceros de Cuyo (guadrille nga Frances), Birginia ig Virgoere, Paraguanen (isarang romanticong comico nga dueto), ig La Jota Paragua (a Castillan-type jota using bamboo castanets and manton). Ateng puro kuno ay kilala sa Mazurka de Cuyo, isarang saot nga aga gamit iy tikang iy ang mazurka. Ang isara pang sikat nga baile ay ang Pinundo-Pundo nga ing bubuat kung mi kasal. Ang ing papakita sa saot nga dia ay ang paguegman iy ang magasawa.

Ang Sayaw ay isarang maambeng nga pag-palua iy isarang istorya paagi sa saot ig musiko. Ang Tambora ay aga pakita iy ang pagbata sa ateng Ginoo nga ing bubuat iy ang aga caroling sa Cuyonon o Español.

Isarang aga paambeng ang pista ang San Agustin ay ang mga Ati-Ati nga agalibot sa bilog nga Lansangan. Ang Panapatan iy na ay aga pakon sa kababalayen. Dia ang ing tatawag nga Komedya sa Kalye ig Ati-Ati sa Bukid. Kung ara ako ikakamali, ing bubuat pa ra dia kada pista iy ang San Agustin asta sa dading tiempo.

Ang Inocentes, isarang pantomime nga aga pakita iy ang paglusong ang mga nitibo sa bukid para bagaten si San Agustin. Ang Komedya o Moro-Moro ay mi anang limampulo (50) ka artista nga aga pakita iy ang giyera iy ang mga Mustlim kontra Cristianos nga mi akompanimentong musiko – ang Pasadoble, Marchas, Giyera, asta Kasal. Ang Cuyo mi anang sadili rang bersion iy ang Sinulog nga, pareho ang Komedya, agapakita ra ang giyera ang mga Cristianos ig mga Muslim, pero anem lamang ka artista ang kada grupo.

Anang article iy Ms. De Leon ay aga-serbing panemdem kanateng mga Cuyonon. Isara ren da diang panawagan sa mga akaelam pa ang ateng durong ka manggad nga kultura, labi pa ren da engued sa ateng mga maelam-elam ig mga maestra/maestro, nga kung maimo ay ituro anda ra sa ateng mga kabatan beken lamang sa Cuyo kung indi sa bilog nga Palawan para mapreservar ta pa ang mga dia. Durong ka tinlo nga ang Kultura ang Cuyunon ig iba pang mga grupo nga lehitimong Palaweño pareho ang Agutaynen, Tagbanua, Batak, ig iba pa, maman ang maging ethos iy ang ateng probinsiya, beken iy Ingles, Tagalog, Cebuano, Ilocano, Ilonggo, Bicolano, ig iba pa. Beken iy marimo nga mag-adoptar kita ibang kultura ig magpadengan kita sa modernisasyon/globalisasyon pero durong ka importante ingan nga ipadayon ta ig ika-dengueg sa bilog nga kalibutan ang kultura ang Cuyonon ig Palaweño.

Advertisements

28 thoughts on “Patirap sa ateng kultura

  1. kutapdi

    Basipa ren lamang maturuan da ang mga maelam-elam ang atueng mga kabatan dadi para mapadayun-dayon anda ra ang culturang cuyunon. Labi pa ren da engued ang pagtugtog y ang mga instumentong orihinal na cuyunon.
    Pasamuro ta kabay mapapabaskeg ang atueng mga ing titinguang dia? Calooy Dios na madayon ang mga plano, aliliag ko andan y propose paagi sa CP ang pag sponsor y ” open contest o competicion” umpisa sa kantang cuyunon, group intrumental gamit ang mga tipano, banjo etc…asta sa pundo-pondo ig erekay. Aga paraet aco nga paagi sa tuladiang programa, posibleng maingganio ang ibang mag participar labi pa kung mi matinlo kitang pa-premio para sa maga pararticipar. Indi ko lamang masiguro kung natatabo ro’dia sa cuyo na dapat andan, mabuay deng tiempo ing bubuat y atueng municipio ang tuladiang programa. Pa’ambengen ta ang cuyo ig buien ta ang culturang cuyunon!

    Like

    Reply
  2. bagasay

    basipang maisip da y ang mga kabatan dadi nga endangered species den ang cuyonon. kababalik ko lamang alin sa cuyo medyo ako sa killjoy doto nga aga pamisara sa mga batang aga saragiap sa ameng mga pakolay sa balay ay ing tatagalogan anda ako. siguro sa isip ang mga batang dato kung maglimeg sanda y tagalog, sosyal.
    mayad nga proposal dan kutapdi nga mag sponsor ang cuyo press y mga contest para ma engganyo ang mga bata nga mag adal y ang culturang cuyonon. nadedemdeman ko kanudaya mi mga bata nga aga turogtog y tipano sa suba mi bisucay ang mairintek sanda pa tay pagtungtong anda sa high school medyo ing kakaeya anda ren andang mga talento. matinglo siguro umpisan ta uman.

    Like

    Reply
  3. banbanen

    Ang duto ako pa sa Israel dagon ’01-’03 dan kami pirmi aga silibra ang pista sa ameng balay, kami sanda bulalo. Lamang ang mga oras nga dato, nadura sa ameng isip nga i dokumento ang tanan. Pero amueng tagipuson kada kapistan sa Cuyo, ay pirming doto sa’aten.

    Matinlo imong proposal kutapdi, pero dagi akeng panid… Ara mo napapanidi nga kung mi mga post nga tuladia digue sa CP pira lamang ang aga palabet? Kataman lalaki pa? Ara ko ra i reregesa ang iba nga mag comment, pero ena ena lamang dan maba’el nga tabang kanaten diba? O saben dan indi sanda ren kaintindi Cuyonon?

    Ako aga para’et da nga dian aga umpisa ang matitinlong idiya para sa ateng kultura ig sa ateng banua. Saka linya lamang nga ena ena, tama o mali dapat tang isulat, libre dan ara bayad ig madasig pa sa TXT ig sa RCPI, kung ki Tayangaw pa.

    Like

    Reply
  4. katian

    sayud ako sa indong barita nga dan kutapdi ig bagasay…dapat manda nga ambligan ta ang kulturang dan ig buien ta ateng culturang cuyunon… kutapdi dan cguro pwede tay buaten sa tiempo ang pista ni San Agusti… ig cguro mas matinlo mi mag participar sa elementary ig sa high school…

    Like

    Reply
  5. imamatad

    Salamat sa imong ing sulat palaminco.ingppkta mo lamang talaga na concern k r manda s kulturang cuyunon.s mga tempong dya bihira re lmang ang tulad kanimo ig kanindo.sa mga ngcomment tulad n kutapdi dorong ktinlong plano dan kung mamainabu.masupurta ako r y maite basta y dayon indo.moro ara p animan mdli y kon ang pgsupurta.kung mddyon basipang mg matod d akeng bu`lak.Bagasay ara ako talaga gana sa mga cyunon nga ing kakaeya anda ateng lemeg.matama ren akeng n met n tuladan.mayad lamang naisepan anda banbanen mgbuat y cuyopress.datong s new york ako may nabagat akong cuyonon n taga coron.agpasyar tana ra lamang doto ag alin s ibang state.anang kon kanaken 40years tana ren s US.Pero kung mg cuyonon perfect n perfect mi expression pang A´beehh.D b tuladan ang mga taga coron?Tana kung beken y bugtetenae n deponto Tay teroy rafols ay ilog y kaisara.Konako sa akeng sadili dya maman ang tunay nga cuyonon.beken ang mga sosyal n imong ing kokon.basipa kamata sanda ra kung kagi sanda dige kanaten.basipa ren lamang s caloy ateng g.diyos ay makaratabo indong ing pplanong tanan para s kayadan ateng mal nga banuang CUYO.God Bless.

    Like

    Reply
  6. pulakan

    matamang salamat sa barita nga dia..Kutapdi sayon ako sa imong suhestiyon,ig kung magabot ang oras na dan matarabang-tabang kita lamang.Mag kaysan aga arampang kami magbugto,ang kanudaya ara pa kuryente kanaten,basta mi program sa PCAT o drama bago pista ing dadayo mayad i ang tanan,dadi ilam kung ing tatawan pa i importansya i ang mga kabatan dia.Kaluyan kitang tanan.

    Like

    Reply
  7. aripuros

    mga kasimanua matod na nadudura ra ang marakeng kinaugalian ang mga cuyonon pero may saka maistro dadi duto kanated sa cuyo na ing tuturo na kung pasamuro magtugtog ang tipano.. si JOSELITO BALMONTE isarang maistro sa cetral elementary school ing tuturuan na ang mga bata magtugtog ang tipano.. ang ag lebas na BARAGATAN 2006 dge sa puerto ang mga batang anang in turuan ag tugtog den dge.. basipara nganing ipadayon dayon na para..

    Like

    Reply
  8. PUSUGON

    KUTAPTI….PAGNATULOY PLANO MO AKO MAGA INTRA KANTA CUYUNIN PATI SAUT PONDO-PONDO…IREKAY INDI AKO KA ILAM DAN….PERO PAEREK, ANSIANO. BWAHAHAHA.

    Like

    Reply
  9. palaminco

    ‘Pay Kutaps, agree ako sa imong proposal nga dan. Kung kaya ta iy buaten dadi sa pista ang San Agustin mas matinlo. Me tatlo pa ra ka bulan para magpraktis andang entries ang mga aliag ag participate sa contest. Puede ta ra iy buaten dan sa pista sa Puerto sa December 8 asta sa Baragatan. Puede kita’g pakitaw tabang sa ateng mga pulitiko nga magdonate iy mga dugang nga papremyo.

    Dia ena-ena lamang, pero kung ang Tagalog ing-declare nga national language, ayamo kabay indi ta’y propose sa liderato ang Palawan nga ang Cuyunon buateng provincial language/dialect ang Palawan paagi sa isarang provincial legislation! Durong ka bael ang posibilidad nga mabuat dia tengued nga katamang upisyales ang probinsiya ay Cuyunon o mi erensiang Cuyunon ig ang bilog nga norte ang mainland ay Cuyunon-speaking – magimpisa sa northern barangays ang Puerto Princesa tegka El Nido.

    Like

    Reply
  10. bagasay

    napipierde kita muro ang mga estranghero sa palawan nga ang iba maman den ateng mga lider dadi animan indi ta maangken nga cuyonon ang buaten nga oficial nga limeg sa palawan. sayud indo ra nga sa puerto ngani ang mga cuyonon kung maimo lamang indi ren agrilimeg y cuyonon, aga tagalog nga ang kaibara andang punto. tay basipang maabot ta ra ang ateng ing titingwa nga dan sa pira ka adlaw. kaministeran mi cuyonon kita nga pirming maga representar kanaten sa probinsia.

    Like

    Reply
  11. kutapdi

    pay palaminco…durong katinlo kung magiging opisyal na limeg sa palawan ang cuyunon. lamang, medio malabeg-labeg nga debate dan. labi pa dading minoridad den lamang ang aga limeg y cuyunon sa entirong provincia. tama si bagasay, sa kararaken den ang mga istranghero, medio napapabayan den ang bisarang cuyunon. pero, beken da imposible dan, basta ba mi maiseg-iseg na opisiales kita sa provincia na maga presintar y ang atueng ing titingua.
    ang san agustin medio marapit-rapit den. saben kapuson kita sa pag preparar para sa musikong cuyunon. sa julio kami pa muro maga baragat say banbanen ig bulalo para ma planuan y matinlo ang mga bagay nga dan. amueng aliliagan andan pag ang CP ang maga orginisa, dapat maski pasamuro, “unique” ang dating kumpara sa ibang ag lelebas nga programa sa cuyo ig, siempre pa kailangan amuen ang tabang y tayangaw. si tayangaw moro ang experto dian…. sa dadi, ing kasong papalabetan ang municipio ang tuladiang klasi’ programa, ig aliag anda reng umpisan, datu bayang umpisa sa concepto asta sa matapos ang competicion, mas ma’ayad ig mas maabeng para sa mga cuyunon. dan pag-abot sa financial nga arampangen para sa papremyo, siguro ka papalabet kita rang mga taga CuyoPress maski pira ren lamang sa abot atueng masasarangan.
    aliag amuen andan gali maelaman kung sinu-sino ang ag daraeg nga mga SB dadi sa cuyo? paki paelam lamang patigayon digui sa site. matamang salamat.

    Like

    Reply
  12. bagasay

    so far akeng aelaman nga mga agdaraeg nga kagawad:

    edwin timbancaya
    freddie ike “nonoy” fernandez
    baen ola
    macoy delos reyes
    paed dela torre

    update ko kamo magsabat ngani akeng contact sa municipio.

    Like

    Reply
  13. katian

    Kadugang sa ag daraeg nga mga kagawad: Felimon Gacayan, Magbanua( alipatan ko ren anang aran), ig si Bong Cervancia ex- ABC president

    Like

    Reply
  14. bagasay

    tarabiangan ta siguro y prosigir ang project nga dan tenged nga kung mapabaya-bayan saben indi kaabot y pista. basipang si nonoy makatabiang kanaten sanda si bong. sanda maman ang mga bata kanudaya nga aga tugtog y tipano.

    akeng bati saben si mr. rudy tabang ang maging secretary ni mayor villagracia. mayad kung tuladato ay kung isipen ta anang record as teacher, kakokon kita nga mi background tana sa mga cultural events nga ing bubuat sa cuyo. siguro pwede ta kapasapo kanana ateng mga ing isip dadi.

    Like

    Reply
  15. kegteng

    Durong katinglo ang proposal ni Manong Kutaps, basipang mabuatan da paagi nga matabo ASAP. Baritan indo kami lamang kung anono amueng katatabang. Matinglo manda dan kung duto si tayangaw. Patigayon da i-video tanan tenged sa madarason pang tiempo indi ta maelaman kung mi magaturo pa ateng kultura. Akakaramalam den ateng mga maestro ig maestra na maekek ag turo. Kung pwede andan y belan sanda video maentras aga turo para kung ara ren mapatigayon ag turo (basipang indi ra matabo), mi video kita pang mababasian. Iba moro pag documented den ateng kultura, kapapadayon-dayon ta pa, la’bi pa kanaten nga sa maraye, ara ren da enged y magaturo.
    Medyo makuri nga mabuat nga official dialect ang Palawan ateng limeg tengued manda nga minority kita ren, la’bi pa ren da engued sa mga tiempong dia na halos adudura ren. Sa Puerto ren lamang, andang Tagalog mi laket nga Cuyonon animan ang kaibara y pamatian. Mapatikaseg kita ren lamang na ma-preserve ta ateng limeg ig kultura, ipamarita ta, indi ta ika’eya ig SA ATENG MGA BATA, ITURO ‘TA. Adudura ateng limeg ay marakeng gurang-gurang nga Tagalog/English den ang ingtuturo. Dan nana’dalan sa eskwelan. Ara Cuyonon subject, dan sa balay mo lamang mamaelaman (ig sa CUyo Press). Hehehe!

    Like

    Reply
  16. kutapdi

    matamang salamat bagasay, kegteng, ig katian sa info. basipang mapalabetan da y nonoy fernandez atueng proposal nga dia. kami mi contact den si uncle munding fernandez na nakaton dang digui ra sa sacramento. ia-update ko digui sa site kung anuno amueng mairiguan say banbanen, bulalo, tayangaw.
    mga tangay digui sa site, dan kung sa ikakaayad ang cuyo, aco indi re’ maeya ag rapit canindo. ipo-post ta digui kung ano mang maiteng tabang ang atueng kapapa’abot sa cuyo. ipo-post ko ra digui kung sino akeng rarapitan nga indi ag palabet heheh. calooian kitang tanan!

    Like

    Reply
  17. banbanen Post author

    Kung anono man ang mga kaayadan nga indong ing pa plano, kablita indo lamang ang Cuyo Press.

    Salamat da sa aga partisipar, maimong ara indo lamang na sintiay pero dan maman den ang ateng primerong tikang. Animan ngani kami pirmi aga pang imbitar kanindo nga mag padara mga ARTICLES, PICS and VIDEOS, ay tenged kung kami lamang tatlo, ara kami mabubuwat.

    Salamat i uman

    Like

    Reply
  18. katian

    mga kasimanwa kami digue sa israel kng mi katatabang baritay indo kami lng… asta kng mi katatabang ako para kampangen sa mr. tabang o maski c nonoy fernandez baritay indo ako lng tengued mi kumunikasyon kami… dan cguro maski c edwin timbancaya, macoy delos reyes ig c baen ola maga suporta ra kanaten tengued mga bataen sanda para…

    Like

    Reply
  19. palaminco

    Pay Kutaps, kuna lamang kung anono akeng katatabang para sa programang dan – all-out support ako dian. Purabel ameng EB sa June 26, puede kami agbaragat nga mga Metro Manila-based para sugoy-sugoyon ang mga bagay nga dan. Si Tayangaw siempre maman ang magapanguna tengued nga tana maman ang mi expertise parti sa mga tuladan.

    Sayod ako nga durong kalabeg nga debate ig durong kakuri matabo nga buateng provincial dialect ang Cuyunon. Pero kung pateng-patengen ta, ang Tagalog sa Puerto outnumbered iy ang ibang regional group pareho ang Ilonggo, Cebuano, ig Ilocano. Akeng maliag-ikon, ang Tagalog lamang ang naging default nga limeg tengued sa pag-arapen iy ang mga taong dia nga agalin sa iba-ibang lugar. Outnumbered kita ren mandang Cuyunon iy ang mga bagong migrants ig kita maman ang aga luang kailura sa ateng sadiling banua. Animan kaministeran ta ren iy assert nga purabel sanda agabot sa Palawan, midian deng kultura nga mi anang madalem nga ugat sa probinsiya.

    Like

    Reply
  20. Alibangbang

    Matinlo indong plano nga dya. Talagang dapat ta ma balik ang kultura nga cuyunon. Mientras aga panaw ang adlaw nadudura ren dya ay ang mga kabatan medyo aga iba ren anang mga hilig. Akeng lebayen nga si Sarading mi si Palpag maga uli sa Cuyo sa domingo nga dya, may proyekto sanda say Tayangaw nga bubuaten sa Cuyo dading fiesta. Pangarabaen ko tana kung matatabangan kita y sagiap ang maga organize y dya para kanaten ig maumpisan ta sa fiesta nga diang maga abot. Pwede ako ra ag patabang sa akeng tatay nga suportan ni Mayor VIllagracia ateng /proposal/plano nga dia. Update ta kamo kung makampang ko si Sarading. Sayang kung naelaman ko andan dia ang duto ako sa Cuyo para nakabel ako ra y ang opinion ang mga cuyunon. Akeng naisip nga pwede ta y rapitan nga mag tabang kanaten sa Cuyo c Autie Violet Jutare, Auntie Minnie Sabando ig si Bimbo Fernandez nga isarang tao nga prosigido nga mabalik ang cultura ang Cuyo. Tana maman ang ag tukod ang “PABILOGON”. Anang plano nga pag bilog ang bulan maga teremes ang mga kabatan para mag karantan ig mag tugtog tay ing palabetan ang munisipyo ing buat anda nag disco ig ereneman animan ing tadengan ay durong mga kabatan ang nadidisgrasya.
    Maga suporta ako sa proyekto nga dia.

    Like

    Reply
  21. Alibangbang

    Nakampang ko ren c Tayangaw ig Sarading tenged sa plano. Maga meeting sanda lagat lagat kung pasamuro ta bubuaten dia maga update sanda kanaken kung anono andang naarampangan.

    Like

    Reply
  22. bagasay

    nalilipay ako nga ang katama ang aga suporta sa plano nga pag preserve ang kulturang cuyonon. palaminco, kung magbaragat ngani ang mga manila based, baritan indo ako lamang. madangmit digi ako ra sa phils., almost every week. si tayangaw aka elam akeng contact number.

    para sa mga cuyonon, patikasegan ta ang proyektong dia. ig mientras aga plano kita para dyan, isipen ta ren da ang maga darason pa. kung mi mga suhestion kamo, patigayon lamang ibarita sa kataman para maarampangan. basipang paagi sa mga bagay nga dia makabalik den da ang cuyo sa mapa y ang palawan, pilipinas ig sa kalibutan.

    Like

    Reply
  23. palaminco

    Bagasay, itutun amen nga dige kaw sa Manila pag agbaragat kaming mga manila-based.
    Alibangbang, baritan indo ako ra kung ano ang outcome ang meeting anda tayangaw. dagi akeng cp #0927-2650576.

    Like

    Reply
  24. kutapdi

    alibangbang….matamang salamat sa imong matinlong barita. ag tawag aco ki tayangaw kagabi kaso ara ko nakontak. busy pa siguro masiado sa anang kadlawan dadi. Happy birthday tol tayangaw! basipang marake pang malipayeng kadlawan ang mag-abot pa kanimo.
    matinlong barita kung mi plano ra galing ibang programa say tayangaw, sarading, ig palpag. basipang kasalet anda ra atueng conceptong dia. hopefully this week maga kitan kami si uncle munding fernandez para maampangan amuen da ang mga doro ka titinlong plano para sa cuyo. kung parte sa municipio basipang makatabang da si nonoy kanaten para indi ra ag lua nga ing ba-bypass ta ang municipio. saben lamang dorong ka busy ang mayor ig vice animan, mas mayad kung mi saka kagawad ang makakatutok digui. palagpasen ta anay ang birthday y tayangaw para mas maampangen amuen dia y matinlo. sa mga ag paabot don andang suporta maski bisara pa lamang, nakikita ko kanindo ang sinceridad, saludo kami ren kanindo. ang cuyopress ay aga paabot amueng doro bael nga pasalamat sa tanan nga aga suporta sa atueng site. ki pusugon, matamang salamat da kanimo. maski ara ka pa y papakilala talaga, aga lua pa ra engued imong pagka-cuyunon. beken da lamang gali kalukuan imong aelaman heheh.
    ang gracia ang Ginoo mag-abot kanatueng tanan!

    Like

    Reply
  25. tayangaw

    Damparang!
    Animan gali permi ako akaka sapdo. Asasambit gali si Tayangaw digi… Hahahaha!

    Angka tinglo ra ang arampangen nga dia… Medyo angka kuri ra y pangindian… labi pa akeng manong nga si Kutapdi ang ag propose… saben pag indi ako ag palabet, indi na ako y batuan y ingma.

    Sa kamatudan, dan siguro mga four o five years ago ako pa ing sasambitan y ang former mayor nga mag bel y saka gabi sa dominggo y ang fiesta para mag buat y show under my foundation… and I have also been toying with the idea for the longest time… malamang talagang busy ako kada agaabot ang fiesta ang ag lelebas nga dagon. Puera pa sa akeng aliagan I have to have the right reasons for doing it.

    1985 ako pa uring aka pamista sa Cuyo.
    Grade 6 kami say Kegteng ang tiempong dato. Fourth year medyo say Alibangbang. Ag karoon ang tiempong dato y mabael nga cultural presentation sa Centennial Stage combined ang CCS asta SJA. Si Mrs. Carmencita Palao ang ag direk. Mabael nga presentation dato tengued first time nga mi palua sa plaza nga ing document on video, under medyo dato y ang ‘Filpino Ideology’ program y Imelda Marcos. Kanda Bagasay pa ngani ag istar ang mga provincial representatives nga ag document. Ako ang bida sa matamang skit, ako pa ang alakayo sa ati-ati animan dorong ka memorable kanaken dato puera pa sa fascinated ako sa idea nga mi aga paawat den ag effort sa kulturang Cuyonon. Hi-tech den moro ang video coverage kunadaya.

    That was in 1985, sa dadi mas doro ron ang mga bata nga beken den y aware sa ateng kultura, kataman ngani manda beken den y Cuyonon andang limeg, animan agree ako nga dadi mas kailangan den, more than ever, ang tuladia nga advocacy.

    Pero mi mga reservations ako pag abot sa tuladia nga mga big projects.
    Unang una, indi kita puede ag sarig sa tabang y ang municipal government. Pira ren ka project akeng ing buat sa Cuyo ang ag lebas nga lima ka dagon… mas maraye pa sa tubig sa mining-mining ang tabang y ang munisipyo.
    Pangarwa, ang audience nga Cuyonon doro ka imet ag daep. Mal ang daep nga Cuyonon. Pero ma ligo sa talinga. Hehehe!
    Pangatlo, tama indong ing kokon nga iba ren ang orientation y ang katamang kabataan dadi… dara dan y ang advancement sa technology asta sa communication sa Cuyo. Parti sanda ren da dadi y ang so-called ‘MTv generation’. Animan most of the time, kung beken dara lamang y excellent imong produkto, makuri sanda ren y please asta critical sanda ren sa matamang bagay.
    Dan maman ang mga rason kung ayamo after y akeng big launch sa plaza y ang ‘Limpyo Aguado’ five years ago, akeng ag darason nga mga event ing buat ko ron lamang nga mas private ig mas intimate to make sure nga ang maga importa ag pakon ay more or less mga ka-‘wavelength’ ko asta y aware sa akeng advocacy. In short, ing amat amat ko sanda lamang y captivate. Indi mo moro puedeng ipasa sa mga kabatan imong convictions… importante nga naintindian ka anda para masakayan anda imong kaliek.

    Anono ang ing tutumbok y akeng tultulanen nga dia?
    We all have to admit nga kita nga aga karoon y tsansa nga makaseled sa site nga dia ay Cuyonon nga aka kita ren kung moro y bael ang kalibutan animan natatawan ta ren y importansya ateng inalinan y tuladia ka intense.

    The desire to revive the culture and the Cuyonon pride comes with age and experiences. Hahaha! In short, mga malam kita ren. Hahaha! In a good way. Hahaha!

    Adin aga alin ateng desire nga dia?
    Sa adlek… ing adlekan kita nga saben maintras sa maraye kita, maamat-amat den mapugdaw ang ateng mga kinaugalian. Tapos pag uli ta uri ren ang tanan. Patay den ang kultura… lipat den ang Cuyonon.

    Anono ang challenge sa ateng parti dadi?
    Dapat clear ateng intentions in coming up with a project like this. Beken lamang y ‘to revive the culture through a simple amateur singing contest’. That will look mediocre to the youth nga aliag ta nga magpadayon y ang kultura and it doesn’t work anymore. We have to remember nga dagon-dagon ing bubuat da dan sa plaza. Pero dagon-dagon mas aga ite ren ang aga sereleng. Kataman aga irinem den lamang sa Rizal Park. Ang project nga dia should not be presented as one small-time project. Nga medyo ing tukod lamang nga ara y sinamberengan… Matama ren ang nabuat nga project of this nature, with the same reason, nga ara ikagata y ang mga kabataan.

    Ang dapat sa project nga dia ay magkaroon y impact sa mga kabataan. Big enough to take their attention away from Playstation, MTv, big budget foreign films and ‘digi na me… adin na u?’ text messaging language. We have to make the Cuyo kids of today see where we are coming from… yet presented in a medium and language that is familiar or even fascinating to them. In short, dapat beken y luma asta y corny sa andang paneleng.

    We also have to remember nga ang project nga dia ang maga representar kanaten sa paneleng y ang mga kabatang Cuyonon dadi. How do we want to present ourselves to them? I suggest nga ang intention y dia beken lamang y to entertain and to educate but to inspire them. To inspire them to excel. Far better than anyone of us from this site.

    Medyo malebeg para engued akeng maliag ikon?
    Ang main reason for coming up with the project like this should not just come from our fear of a dying culture… that will look selfish from their point of view. Or aliag kita lamang ma-entertain sa site nga dia. Mas selfish dato. Ipauri ta ang rason nga ingbubuat ta dia tengued ing adlekan kita nga mag abot ang adlaw nga maga uli kita sa Cuyo tapos estranghero kita ren sa ateng sadiling lugar tengued nadura ren ang kultura nga ateng ing baelan.

    Instead, we have to make them see that everyone from this site’s success comes from knowing your roots and not losing it as you walk the highway of life.

    What the Cuyono youth needs is an inspiration… We should be the one to inspire them. More than anything, dato ateng obligasyon kananda. Dato dapat andang makita sa project nga dia. Without being preachy or pushy about it, let’s captivate them and, before we know it, the love for culture and the Cuyono pride will follow.

    Kung aga paraet kamo nga kaya ta dia y buaten… ara y rason para mag katurog kita pa sa pinao…

    Buaten ta dia sa August ig katabid indo ako…

    Like

    Reply
  26. Job Rodriguez Lucero- Cabigsing Cuyo Palawan-Perth Western Australia

    Matinlo indong plano ig matud manda nga nadudura ren ang mga kanta ig mga saot nga kanodaya dorong ka papolar. Mabuay ako ren nga ara ka pasakep ang pista sa aten.Akeng suhestiyon ay mag kontak kamo y mga taw sa Cuyo labi pa ren ang mga taga baryo tenged sanda maman ang mga nag imbento y ang mga kultura nga dia. Ig kung plano indo nga mag pa-kontest siguradon indo ang premyo medyo mabael tenged kumbaga “antik” den ang mga bagay nga dia. Tawan y premyo ang tanan nga nag partisipar ig ang mga “direktor”. Sa paagi nga dia matama ang maga presentar. Kung madayon i-video ang tanan ig ibetang sa safe nga lugar pareho ang Munisipyo ig “i-Archive” para kung kaministeran indi indo ren y sagiapen ang mga “direktor” belesan indo ren lamang ang video.

    Like

    Reply
  27. bancalanen

    Sayod ako sa tanan nga indong mga barita,tenged nga nadudura ren ang kultura o lemeg nga Cuyonon.Akeng panid kung KULTURA ang arampangan tama si Lato nga taga cabigsing……Pero kung lemeg nga Cuyonon ateng arampangan mi posibilidad nga dan madura tenged sa ameng balay lamang datong una Tagalog den andang arampangan. dia mga bata nga andang tatay beken y cuyonon.PASAMURO TA DAN BABAGON? dague suhestion lamang… ayamo indi ta ibalik ang subject nga cuyonon sa elem for 30 min adlaw adlaw

    Like

    Reply
  28. palaminco

    Tayangaw, isarang maambeng nga compleaño anay gali kanimo, maski uri ren. Durong katinlong pasanag imong ingpangbulyawang tultulanen nga dan. Ako mismo aga-amin nga akeng motivation sa pagsurulaten ang article sa ubong ay tengued sa kaadlek ig kapungaw nga ang cuyunon adudura ren. Ako mismo, lomismo akeng mga bugtitinae, guilty ang kasalanan nga dia tengued nga tanan ameng mga bata indi ren kaerelam ag limeg iy Cuyunon. Pero maski pasamauro ing amat-amat ko ituruan akeng mga liwat ag limeg iy Cuyunon ig ing introduce ko ra iy amat-amat ateng kultura. Kaloy sa Dios mi akikita ako rang maitey nga interes kananda.
    Tama kaw nga indi kita dapat ag-impose sa mga kabatan kung indi mag-inspire lamang para maging mas madalem andang pag-akes ateng marapit deng maging extinct nga kultura.
    Bancalanen, mi akabarita kanaken nga one time ag-abri iy subject nga Cuyunon (ara ko lamang naklaro kung grammar & literature o history) sa PSU sa Puerto. Ara ren da naelami ang akabarita kanaken kung dayon-dayon pa dan. Ang matinlo pa dian, ang akaisip nga Dean ang oras nga dato beken pa iy Cuyunon.

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s